Շատ հայ երիտասարդների երազանքների վայրում ենք' Եվրոպայում, ես ու նա, որին ես Արսեն կանվանեմ այսուհետ, որովհետեւ չուզեց իր իսկական անունը նշել: Նրան հանդիպեցի ավտոբուսի մեջ, հեռախոսով քրոջս հետ էի խոսում: Երբ վերջացրի, ինձանից մի քանի նստարան առաջ նստած երիտասարդը շրջվեց ու ժպտալով հարցրեց. «Հա՞յ ես: Չէի մտածի: Կարծեցի իրենցից ես»:

Սովորական հայ երիտասարդ էր, թերեւս իմ տեսած հայ երիտասարդներից մի քիչ տարբեր հագուկապով: Ասացի' «հայ եմ» ու դեռ մտածում էի այդ «իրենցից»-ի մասին:

Այսպես ծանոթացա Արսենի հետ: Հետո սկսեցինք պարբերաբար հանդիպել, երկար զրուցում էինք: Ինչ-որ պահի դարձանք մոտ ընկերներ: Ինչպե՞ս է բանգլադեշցի Արսենը հայտնվել հեռավոր Նորվեգիայի այս փոքրիկ քաղաքում: Այդ մասին նա պատմեց մեր երրորդ հանդիպման ժամանակ:

«Երբեք մտքովս չի անցել Նորվեգիա գալ: Հայաստանում բան չկար անելու, ոչ աշխատանք ունեի, ոչ էլ' ուսումս շարունակելու հնարավորություն: Հորեղբայրներիցս մեկը երկար ժամանակ արդեն ապրում էր Ավստրիայում, հրավիրեց իր մոտ: Շատ էի ուզում գնալ, նրանց նման աշխատել, մարդավարի ապրել, մորս ու քրոջս օգնել»:

Մեկ տարի առեւտուր անելուց եւ հորից ժառանգություն ստացած բնակարանը վաճառելուց հետո Արսենը կարողացել է հասնել Ավստրիա: Ու տեղ հասնելուց հետո է միայն իմացել, որ իր երազած «մարդավարի» կյանքի համար, հորեղբոր առաջարկած աշխատանքից բացի, երկրում մնալու թույլտվություն է պետք:

«Երկու անգամ կացության իրավունք ստանալու դիմումներս մերժեցին: Շատ անօրինական եկածներ դրա համար ամուսնանում են տեղացիների հետ: Հիմա կառավարությունը շատ զգույշ է, բացի այդ, տեղացի աղջիկներին էլ այդքան հեշտ չես խաբի: Հետո մի ծանոթ ռուս տղայից լսեցի, որ ավելի հեշտ է Նորվեգիա գնալը, հարուստ երկիր է: Երբեք չէի մտածել այստեղ գալու մասին: Երկրի մասին իմացածս էլ աշխարհագրության գրքերից էր: Բայց չէի կարող վերադառնալ հետ' Երեւան: Ի՞նչ երեսով գայի, գայի ի՞նչ անեի»,-պատմում է Արսենը:

Նորվեգիայում 2 տարի 6 ամիս փախստականների ճամբարում բնակվելուց հետո Արսենը հաստատվում է մի փոքրիկ քաղաքում. «Արդեն 4 տարի այստեղ եմ: Աշխատում եմ, մի քիչ նորվեգերեն եմ սովորել, անընդհատ պետք է գալիս: Կարողանում եմ մորս ու քրոջս օգնել, բայց շատ չէ: Դե, դու էլ գիտես, թե այստեղ կյանքն ինչքան թանկ է: Դժվար է»:

Այս տարի ամռանը' մեկնումից 7 տարի անց, Արսենը գնացել էր Հայաստան:

«Երեւանում բոլորը ինձ նախանձով էին նայում, մտածում են' այստեղ ամեն ինչ արտակարգ է: Ախր ո՞ւմ բացատրես, կամ ինչպե՞ս, որ այստեղ չկա էն «մարդավարի կյանքը», որ ամենքն ուզում են: Այստեղ ինչ որ կա, իրենց համար է, եւ լավ է իրենց համար: Մենք տարբեր ենք, մի կերպ ենք դիմանում այս կյանքին: Կհավատա՞ս' այստեղ բացի քեզանից մեկ էլ մի ռուս ընկեր ունեմ, մի ընկեր Պակիստանից ու մեկն էլ Սոմալիից: Մի հայ տղա կար, որի հետ ճամբարում միասին էինք ապրում, բայց վերջերս մերժվեց: Հիմա կարծեմ Ուկրաինա է գնացել»:

Նա մի պահ լռեց' կարծես մտքերը հավաքելու. «Հետո գիտե՞ս, որ քո հողը չի, ինչքան էլ ազատ ու դեմոկրատ երկիր լինի, իրենց համար է: Դու օտար ես: Չէ, այսպես ապրելը հայի համար չի, մենք հպարտ ժողովուրդ ենք»:

«Ինչո՞ւ ետ չես գնում»,-մի օր հարցրի նրան:

«Որ գնացի ետ, ի՞նչ պիտի անեմ: Ոչ մի բան չեմ սովորել, անգամ դպրոցը նորմալ չեմ ավարտել: Հետո, բանակի խնդիր կա: Որ գնամ բանակ, ո՞ւմ հույսին թողնեմ մորս ու քրոջս»:

Ես շուտով հեռանալու եմ այն երկրից, ուր Արսենն է ապրում, բայց մի տեսակ տխրում եմ, որովհետեւ հեռավոր հյուսիսում ապրող այդ տղայի ընկերների թիվը իմ հեռանալով մեկով պակասելու է:

Որ վերադառնամ Հայաստան, նրան անպայման նամակ կգրեմ ու կասեմ, որ ինքը ճիշտ է, բայց, ինչպես հին սկանդինավներն են ասում. «Քանի դեռ ճանապարհի վերջին մի տուն կա կանգնած, ետդարձի ճանապարհ միշտ կա»:

Էմմա Խաչատրյան
Նորվեգիա