Դեկտեմբերի 19-ին ԳԱԱ երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտում տեղի են ունենալու տնօրենի ընտրություններ: Դրանց մասնակցելու են գործող տնօրեն, երկրաբանական գիտությունների դոկտոր Արկադի Կարախանյանն ու հնէաբանության եւ շերտագրության լաբորատորիայի գիտաշխատող, երկրաբանական գիտությունների թեկնածու Հայկ Մելիք-Ադամյանը: Վերջինս, այցելելով «Հետքի» խմբագրություն, իր դժգոհությունը հայտնեց գործող տնօրենից եւ, իր խոսքերով ասած, «շատ վատ բարոյահոգեբանական մթնոլորտից»: Խմբագրությունը պատրաստ է Մելիք-Ադամյանի խոսքերին ի պատասխան՝ հրապարակել նաեւ մյուս կողմի տեսակետը:   

-Ես կարող եմ բացատրել այն դրդապատճառները, թե ինչու եմ որոշել առաջադրվել իբրեւ թեկնածու: Օբյեկտիվ պատճառներով բոլորովին իմ դուրը չի գալիս Կարախանյանի գործելաոճը: Նա, ինչպես նշել եմ իմ բազմաթիվ ելույթներում, շատ փայլուն մենեջեր է, շատ հաջողակ բիզնեսմեն էր՝ երկար տարիներ ղեկավարել է «Գեոռիսկ» ՓԲԸ-ն, հիմա ղեկավարում է դե ֆակտո, բայց ես գտնում եմ, որ մասնավոր ընկերություն ղեկավարելու գործելաոճը եւ պետական հիմնարկ ղեկավարելը պետք է իրարից տարբեր լինեն: Ես ասել եմ, որ Կարախանյանը աչքի է ընկնում խիստ ավտորիտար, մեծամիտ վարքագծով եւ խիստ գաղտնապահ գործելաոճով: Ամբողջ ինֆորմացիան թաքցվում է: Եվ դրա պատճառով որոշ մարդիկ կարող են մտածել, որ այստեղ առկա են նաեւ ենթադրվող կոռուպցիոն ռիսկեր:  

Բացի բարոյական հարթությունից խախտվել է  նաեւ օրենսդրական դաշտը: Մեր ձեռքում է ԳԱԱ տիպային օրինակելի կանոնադրոթյունը: Դրա 22-րդ հոդվածն ասում է. «Կազմակերպության գիտահետազոտական ստորաբաժանումների ղեկավարներ ընտրվում են 5 տարի ժամկետով, ընտրությունների պայմանների եւ ժամկետի մասին մեկ ամիս առաջ մամուլում եւ զանգվածային լրատվության մյուս միջոցներում տրվում է հայտարարություն»: Ոչ մի անգամ սա չի արվել: Բացարձակապես վստահ ասում եմ, պատասխանատու եմ իմ խոսքերի համար: Ոչ թե 5 տարվա կտրվածքով, այլ նույնիսկ 10: Բոլոր գիտական ստորաբաժանումների ղեկավարները, խոսքը գնում է լաբորատորիաների մասին, նշանակվել են կամայական կերպով: Բոլորը՝ անխտիր՝ Կարախանյանի, նրանից առաջ էլ՝ Ջրբաշյանի հրամաններով: Ոչ մի մրցույթ, ոչ մի ընտրություն չի եղել: Դա խիստ կոպիտ խախտում է:

-Իսկ ներկա մրցույթի մասին հայտարարություն եղե՞լ է:

-Այո: Գալիք մրցույթի մասին նոյեմբերի 16-ին հայտարարություն տարածվել է «Հայաստանի Հանրապետություն» թերթում: Երկրորդ խախտումը, որը, ես ենթադրում եմ, որ կատարում է Կարախանյանը: Լինելով պաշտոնատար անձ, իսկ բյուջեից ֆինանսավորվող բոլոր հիմնարկների ղեկավարները համարվում են պաշտոնատար անձինք, անկախ նրանից՝ քաղծառայող են, թե ակադեմիական համակարգում են՝ պրն Կարախանյանը, ըստ իմ տվյալների, ենթադրաբար չի տիրապետում լիարժեք հայերենին: Ես իմ ելույթներից մեկի ժամանակ նույնիսկ դա ասացի: Նա խոսում է բավականին վարժ, բայց ենթադրվում է, որ գրել ու կարդալ չգիտի կամ շատ վատ գիտի: Խոսքս հայերենի լիարժեք իմացության մասին է: Իսկ «Լեզվի մասին» օրենքի 3-րդ հոդվածով նշված է, որ պաշտոնատար անձը պետք է հստակ տիրապետի հայերենին: Երբ կոլեկտիվն առաջադրում էր Կարախանյանի թեկնածությունը, ես այդ մասին բացահայտ հայտարարեցի եւ ասացի, որ կա երկու տարբերակ. կամ պրն Կարախանյանը ինձ մեղադրում է զրպարտության մեջ, եւ ես պատրաստ եմ ենթարկվել ցանկացած պատասխանատվության, կամ էլ հիմա իր նախընտրական ծրագիրը կարդում է հայերեն, որովհետեւ իր 5 տարվա հաշվետվությունը ներկայացրեց ռուսերեն: Իմ ասածը չհերքվեց, եւ պրն Կարախանյանը իր ծրագիրը չներկայացրեց հայերեն: Պաշտոնատար անձը պիտի վարժ տիրապետի հայերենին, որպեսզի տվյալ դեպքում կարդա ԳԱԱ տիպային կանոնադրությունը եւ կողմնորոշվի այս օրենքներով: Եվ ես ֆունկցիոնալ կապ եմ տեսնում նրա՝ հայերենին չտիրապետելու եւ այս օրենքները խախտելու մեջ:

-Ինչու՞ կոլեկտիվը չի պաշտպանում Ձեզ:

-Ինստիտուտում տիրում է շատ վատ բարոյահոգեբանական մթնոլորտ: Միջին եւ ավագ սերնդի գիտաշխատողների զգալի մասը դժգոհ է Կարախանյանի քաղաքականությունից, եւ բազմիցս մեր մասնավոր զրույցներում այդ հարցերն արծարծվել են, բայց վախենում են աշխատանքը կորցնեն: Բայց օբյեկտիվորեն ասեմ, որ կոլեկտիվի մի 15-20 տոկոսն իրոք գոհ է Կարախանյանի արած աշխատանքներից, որովհետեւ աշխատում են «Գեոռիսկում», եւ նա բացահայտ ասում է, որ աշխատողների մասը համ ինստիտուտից է գումար ստանում, համ «Գեոռիսկից»:

-Իսկ դա արգելվու՞մ է օրենքով:

-Ոչ, չի արգելվում, օրենսդրական դաշտը չի խախտվում, այստեղ հարցն այն է, որ անհավասար պայմաններ են: Եթե շատ խորանանք, այստեղ առկա է այն, որ բյուջետային միջոցների հաշվին, որոնցով կարելի էր ուրիշ բաներ անել, ենթադրվում է, որ մի քիչ էլ «Գեոռիսկն» է ֆինանսավորում:

-Եթե պարտվեք, ի՞նչ եք անելու:

-Նախ՝ անձամբ իմ շնորհակալական խոսքն եմ ուզում ասել ԳԱԱ նախագահությանը եւ անձամբ պրն Մարտիրոսյանին, որ այս անգամ ստեղծվել է այս տեսակի բարձր ժողովրդավարական ընթացակարգ, որն իր մեջ ներառում է հետեւյալը. եթե մի թեկնածուն հավաքում է թեկուզ մեկ ձայն, դա դեռ ոչինչ չի նշանակում. նրա ծրագրերը պարտադիր քննարկվելու են նաեւ Քիմիական եւ երկրի մասին գիտությունների բաժանմունքում, բացի դրանից՝ վերջնական որոշումը փակ գաղտնի քվեարկությամբ որոշում է նախագահությունը: Այդ տեսակ ժողովրդավարական մոտեցում ակադեմիայում դեռ երբեք չի եղել: Դա շատ գնահատելի է:

Եթե ես պարտվեմ, իսկ ես համոզված եմ, որ գործը դրան է գնում, կարող եմ այսպես ասել. ով պայքարում է, կարող է եւ պարտվել, իսկ ով չի պայքարում, արդեն պարտված է: Ես անհավասար պայքարի եմ դուրս եկել գաղտնիության, ծածկադմփոցի, անարդարության դեմ: Ու՞ր են գնում ինստիտուտի արտաբյուջետային միջոցները. ես քանի անգամ այդ հարցը բարձրացրել եմ: 11,5 մլն միայն վարձավճարներից գոյացած գումարներն են, բայց հայտնի չէ, թե ուր են դրանք գնում, ինչի համար: Պրն Կարախանյանը նկատողություն է տալիս, կախում է պատին, դե թող պարգեւավճարներն էլ կախի, ի՞նչ կա թաքցնելու:

Որոշ քննադատական խոսքեր ունեմ ինստիտուտի գիտական գործունեության ռազմավարական ուղղվածության մասին: Ինձ թվում է, որ ինստիտուտը խիստ շեղում է տվել դեպի երկրաբանական վտանգավոր երեւույթները՝ սողանքներ, երկրաշարժեր եւ այլն: Բայց չէ՞ որ ինստիտուտը ստեղծված է՝ առաջին հերթին հիմնարար գիտություններ զարգացնելու համար: Վերջին տարիներին դրանց գծով, իհարկե, որոշ բաներ արվում են, բայց շատ քիչ: Ես իմ նախընտրական ծրագրում ուզում եմ ներկայացնել ռազմավարական ուղղվածության երկու խոշոր կետեր: Մեկը երկրաբանության նոր բազմահատորյակն է: 1960-70-ական թթ. հրատարկվել են Հայաստանի երկրաբանության մասին գրքեր, որոնք հիմա հնացած են: Կուտակվել է շատ մեծ փաստացի նյութ, բայց այդ գրքերի վերահրատարակման մասին ոչ մի խոսք չի գնում: Երկրորդը՝ առաջարկում եմ, որ ինստիտուտը ստեղծի Հայաստանի եւ Արցախի անկենդան բնության Կարմիր գիրք: Անկենդան բնության տակ մենք հասկանում ենք երկրաբանական հուշարձաններ: Այս ծրագիրը կարող է ունենալ նաեւ մեծ կիրառական նշանակություն՝ զարգացնելու տուրիզմի տարբեր ուղղություններ: Բացարձակապես այդ մասին չի խոսվում: