Գալիք տարվա պետական բյուջեի նախագծին ու դրան առնչվող խնդիրներին էր գերազանցապես նվիրված այսօր տեղի ունեցած ԼՂՀ կառավարության նիստը, որը վարում էր վարչապետ Արա Հարությունյանը:

Նիստը սկսվեց վարչապետի` հայությանն ուղղված շնորհավորանքով` ազգային հանգանակության բարձր արդյունքների կապակցությամբ: Ա. Հարությունյանի խոսքով` «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի կազմակերպած հերթական հեռուստամարաթոն-դրամահավաքը մեկ անգամ ևս ցույց տվեց, որ հայ ժողովուրդը` այստեղ, Հայաստանում, թե Սփյուռքում մեծապես հետաքրքրված է  հայրենիքի ճակատագրով և իր հնարավորություններով նպաստում է նրա զորացմանը: Վարչապետի համոզմամբ` ակցիան պետք է շարունակական լինի, քանի որ Սփյուռքը իր հաստատուն «այոն» է ասում Հայոց աշխարհի վաղվան, և ընդհանրապես, յուրաքանչյուր հայ մարդ գիտե, որ նաև իր մասնակցությամբ է ամրապնդվում հայրենի երկիրը:

Պետբյուջեի նախագծի քննարկումից առաջ գործադիրը հավանություն տվեց մի շարք օրինագծերի և պետական տարեկան ծրագրերի, որոնք շաղկապված են հանրապետության գլխավոր ֆինանսական փաստաթղթին: ԼՂՀ հարկային պետական ծառայության պետ Ա. Բալայանի ներկայացմամբ` լրացումներ և փոփոխություններ առաջարկվեցին «Հարկերի մասին», «Շահութահարկի մասին», «Ավելացված արժեքի հարկի մասին», «Ավտոմոբիլային ճանապարհների շինարարության, նորոգման և պահպանման համար կատարվող հատկացումների (մասհանումների) մասին» օրենքներում:

Փոփոխությունների և լրացումների մյուս փաթեթը վերաբերում է «Եկամտահարկի մասին», «Հաստատագրված վճարների մասին», «Պարտադիր սոցիալական ապահովության վճարների մասին» օրենքներին: Գործադիրը հանդես եկավ նաև նոր օրենքների ընդունման առաջարկությամբ. քննարկումից հետո հավանության արժանացան «Կազմակերպությունների և ֆիզիկական անձանց հարկային հաշվառման վերցնելու և հարկային հաշվառումից հանելու մասին», «Արտոնագրային վճարների մասին» օրենքների նախագծերը: Հանրապետության գլխավոր հարկահավաքի պարզաբանմամբ` օրենսդրական տվյալ նախաձեռնությունները նպատակ ունեն կանխելու տնտեսական անօրեն գործունեությունը, առավել որոշակիորեն վերահսկելու  հարկային դաշտը, պարզեցնելու տնտեսվարողների հարկային պարտավորությունների կատարման կարգը:

Փոփոխություններ և լրացումներ առաջարկվեցին «Հանրային ծառայությունները և տնտեսական մրցակցությունը կարգավորող մարմնի մասին», «Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության մասին», «Մարդու իրավունքների պաշտպանի մասին», «Պետական կառավարչական հիմնարկների մասին» ԼՂՀ օրենքներում և «ԼՂՀ դատական օրենսգրքում», որոնք ևս հավանության արժանացան և մյուս օրինագծերի հետ կուղարկվեն ԼՂՀ խորհրդարանի քննարկմանը:

Նիստում կառավարության հաստատած 2012թ. պետական առաջին ծրագիրը փոքր ու միջին ձեռնարկատիրությանը աջակցություն ցուցաբերելու վերաբերյալ է: Գալիք տարում այդ ոլորտը պետությունից աջակցություն կստանա 2 մլրդ դրամի սահմաններում: Փաստաթղթում նշված է, որ ՓՄՁ-ն նշանակալի դեր է կատարում երկրի ՀՆԱ-ի ձևավորման և նոր աշխատատեղերի ստեղծման գործում: 2010թ. ՓՄՁ-ի տեսակարար կշիռը ԼՂՀ ՀՆԱ-ում 2,2 տոկոսով գերազանցել է 2009թ. մակարդակը` կազմելով 31,4 տոկոս, իսկ ՓՄՁ սուբյեկտների թվաքանակը ավելացել է 267-ով: Զարգացման միտումները պահպանվում են 2011թվականին: Ծրագիրը հիմնականում նպատակաուղղված է հանրապետությունում տնտեսական և գործարար ակտիվության բարձրացմանը:

Գործադիրի հաստատած` հաշմանդամների սոցիալական պաշտպանության տարեկան ծրագրով նախատեսվում է, մասնավորապես, այդ խավի համար կենսագործունեության հավասար պայմանների ստեղծում, նրանց սոցիալական պաշտպանվածության ուժեղացում, կրթության, մասնագիտական ուսուցման կազմակերպում և զբաղվածության խթանում: Վիճակագրական տվյալներով` 2011թ. հուլիսի 1-ի դրությամբ ԼՂՀ-ում հաշվառված է 9307 հաշմանդամ, այդ թվում 469-ը` մինչև 18 տարեկան երեխաներ:

Քաղաքացիների աշխատանքային ապահովվածությանն է միտված զբաղվածության կարգավորման գալիք տարվա պետական ծրագիրը: Նախատեսվող միջոցառումների գերակա նպատակն է բնակչության լրիվ և արդյունավետ զբաղվածության պայմանների ստեղծումը: 2011թ. հունվար-հունիս ժամանակահատվածում տնտեսապես ակտիվ բնակչության թվաքանակը հանրապետությունում կազմել է 60619 մարդ, որից 57228-ը  զբաղված է եղել տնտեսության տարբեր ճյուղերում: Այս տարվա հուլիսի 1-ի դրությամբ հանրապետությունում գրանցված  գործազրկության մակարդակը 2010թ. նույն ժամանակահատվածի համեմատությամբ նվազել է 0,1 տոկոսով և կազմում է 5,6 տոկոս:

Զբաղվածոթւյան ծրագրով նախանշվում են շուրջ երկու տասնյակ միջոցառումներ: Հարցի կապակցությամբ վարչապետ Ա. Հարությունյանը անդրադարձավ, որ այդ ասպարեզում կատարվող քայլերը հաճախ բավարար արդյունք չեն տալիս, մտահոգիչ է  մնում կանանց գործազրկության բարձր մակարդակը: Վարչապետը փաստեց, որ շահագրգիռ քաղաքացիների մեծ մասը տեղյակ չէ իրականացվող պետական միջոցառումներին,  ուստի հարկ է լրացնել այդ բացը և ճիշտ ուղղորդել զբաղվածության խնդիր ունեցողներին:

2012թ. ևս կպահպանվեն բնակչության շրջանում իրականացվող առողջապահական հիմնական նպատակային ծրագրերը: Գլխավորապես նախանշվում է հիգիենիկ և համաճարակային անվտանգության, առողջության առաջնային, մոր և մանկան առողջության պահպանման ապահովումը: Բժշկական անհրաժեշտ օգնություն կցուցաբերվի սոցիալապես անապահով և հատուկ խմբերում ընդգրկված անձանց, պայքար կտարվի սոցիալական կախվածություն և հատուկ նշանակություն ունեցող հիվանդությունների դեմ:

Գործադիրը հավանություն է տվել նաև 2012թ. գիտական, գիտատեխնիկական պետական և նպատակային ծրագրին, որը, սակայն, արժանացել է վարչապետի քննադատությանը` ծրագրի ցածր արդյունավետության պատճառով: Գալիք տարի ևս գիտության զարգացմանը կհատկացվի ավելի քան 22մլն դրամ, որը պետք է ծախսել լուրջ և հեռանկարային հետազոտությունների վրա` ընդգծել է կառավարության ղեկավարը:

Չի կարելի թույլ տալ, շարունակել է նա, որ հատկացվող գումարները օգտագործվեն իբրև առանձին անհատների համար եկամտի լրացուցիչ աղբյուր: Պետք է ուժեղացնել գիտական վերահսկողությունը և ստանալ մեր տնտեսության ու հանրության զարգացմանը նպաստող լավ արդյունքներ:

ԼՂՀ Պետբյուջե-2012-ի նախագիծը կառավարության դատին ներկայացրեց փոխվարչապետ, ֆինանսների նախարար Ս. Թևոսյանը: Մինչև հիմնական թվերի հրապարակումը, նա նշեց, որ չնայած համաշխարհային տնտեսության ընթացիկ աննպաստ զարգացումներին, 2011-ին ԼՂՀ-ում սպասվում է 9 տոկոս ՀՆԱ-ի աճ:

Կապահովվեն նախանշված ֆինանսական բոլոր մուտքերը, կկատարվեն հաստատված պետական առաջնահերթ ծրագրերը: 2012-ին ևս, Ս. Թևոսյանի խոսքով` կապահովվի 9 տոկոս տնտեսական աճ, կավելանան սեփական եկամուտները, ծախսերը նույնպես կլինեն ավելին: Պետբյուջեի մասին օրենքի նախագծով` 2012թ. եկամուտների գծով սահմանվում է 65մլրդ 103մլն 572,4 հազար դրամ, ծախսերի գծով` 70 մլրդ 320 մլն դրամ: Պակասուրդի չափ է նախատեսվում 5 մլրդ 216 մլն 427,6 հազար դրամի չափով:

Անդրադառնալով գալիք տարվա պետբյուջեի որոշ նորամուծությունների` ֆինանսերի նախարարը մասնավորապես շեշտել է, որ նախկինից ավելի շատ միջոցներ կներդրվեն գյուղատնտեսության, առողջապահության, կրթության, սոցիալական, բնօգտագործման և այլ ոլորտներում: Կբարձրացվեն բուժաշխատողների, գյուղատնտեսության մասնագետների, քաղծառայողների աշխատավարձերը, սոցիալական օգնության փաթեթ կկիրառվի պետական համակարգի աշխատողների համար: Կավելանան թոշակները և սոցիալական աջակցության տարբեր հատկացումները: Բազային կենսաթոշակի չափը կհաշվարկվի 13 հազար դրամից:

Ս.  Թևոսյանը ամփոփել է, որ գալիք տարվա բյուջետային քաղաքականությունն ուղղված է նրան, որ ստեղծվի բարենպաստ միջավայր աշխատանքի և տնտեսության համար, ապահովվի երկրի կայուն զարգացումը:

Պետբյուջեի նախագծի վերաբերյալ նիստի ավարտին լայն մեկնաբանությամբ հանդես եկավ վարչապետ Ա. Հարությունյանը: Նա, նախ, պարզաբանեց, որ բյուջեն կազմվել է կառավարության գործունեության  ծրագրին համապատասխան, որն, իր հերթին, բխում է ԼՂՀ նախագահի նախընտրական ծրագրից:

Նախագծում նախատեսված են նաև երկրի ղեկավարի հանձնարարականները և ներկա ժամանակի որոշ հրամայականներ: Վարչապետը նշել է, որ առաջիկա 2-3 տարիների համար նախատեսվում է ՀՆԱ-ի 9-11 տոկոս աճ, բարելավվել է համախառն ներքին արդյունքի կառուցվածքը. Աճի տեմպերը ակնհայտ են միանգամից մի քանի ուղղություններով`արդյունաբերություն, շինարարություն, էներգետիկա, գյուղատնտեսություն: Վարչապետը կարևոր ձեռքբերում  է համարում այն, որ այժմ ԼՂՀ-ում 1 շնչի հաշվով ՀՆԱ-ի ցուցանիշը հավասարվել է ՀՀ նույնանուն տվյալին:

Հանրապետությունում նշանակալիորեն ավելացել են ներդրումների և ավանդների գումարները, բավարար մակարդակի վրա է եկամուտների հավաքագրումը` նշել է Ա. Հարությունյանը: Նա անդրադարձավ, որ ծավալվող բնակարանային շինարարությունը մեծապես ուղղված է սոցիալական տարբեր խմբերի ապահովվածությանը, իսկ առաջիկայում կվերանայվեն բնակարանային վարկավորման  ձևերը` դրանք աելի մատչելի դարձնելով բնակչության լայն շերտերի համար: Վարչապետը նկատել տվեց, որ բյուջեի 26 տոկոսը նպատակաուղղված է սոցիալական ոլորտին, բազմաթիվ այլ երկրների համեմատությամբ, հարաբերակցորեն ավելի շատ գումարներ կծախսվեն առողջապահության, կրթության, սոցիալական բնագավառներում:

Ուշադրություն հրավիրվեց, որ թեև սպառողական գների ինդեքսը այս տարի կլինի 124 տոկոսի սահմաններում, ավելի շատ բարձրացել է սպառողական զամբյուղի պարունակությունը` կազմելով 140 տոկոս: Այն կարող է ավելի բարձր լինել, եթե նշանակալի հաջողություններ արձանագրվեին պարենային արտադրության ասպարեզում, ասել է վարչապետը, ընդգծելով, որ դա «բոլորիս մեղքն է, երբ կարող ենք պարենային ապահովվության անհամեմատ բարձր արդյունքների հասնել, եթե լավ օգտագործենք հանրապետության նպաստավոր հնարավորությունները»:

Վարչապետը փաստել է, որ նոր բյուջեով ավելացումներ են նախատեսված ընդհանուր առմամբ 5,3 տոկոսի չափով, ինչը վատ ցուցանիշ չէ, և այն պետք է ծառայի սահմանված նպատակներին: Ավելի ճիշտ կառավարման դեպքում կարելի է մի շարք ծախսեր կրճատել և գործել ավելի խնայողական ռեժիմով: Այդ պարագան շատ հրատապ է, ըստ վարչապետի, և այն տեսանկյունից, որ գալիք տարին տնտեսական առումով ծանր է լինելու և հարկ է ֆինանսական բոլոր հատկացումներից ստանալ առավելագույն արդյունք:

ԼՂՀ կառավարության տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն