Ծխախոտի արտադրությունն Հայաստանի մշակող արդյունաբերության եզակի ոլորտներից, որը դինամիկ զարգանում է։ Ներկայում էլ սիգարետը Հայաստանի արտահանման կազմում երկրորդ խոշորագույն ապրանքախումբն է, որն արտահանման մաքսային արժեքով զիջում է միայն պղնձին։

Այս տարվա առաջին ութ ամիսներին, ընթացիկ գներով, Հայաստանում ծխախոտի արտադրությունը կազմել է 78.7 մլրդ դրամ։ 2015-ի նույն ընթացքի համեմատ արտադրության ծավալները 15.9%-ով աճել են։

Ինչպես վկայում են ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության (ՀՀ ԱՎԾ) տվյալները, նշված 8 ամիսներին՝ հունվար-օգոստոսին, ծխախոտի արտադրությունը զբաղեցրել է ՀՀ մշակող արդյունաբերության 14.4%-ը։ Ավելի վաղ ներկայացրել ենք, թե ինչ կառուցվածք ունի ՀՀ մշակող արդյունաբերությունը։

Տարեկան տվյալներով՝ 2015-ին ծխախոտի արտադրության ծավալները Հայաստանում աճել են 49.1%-ով, 2014-ին՝ 36.5%, 2013-ին՝ 19.6%: Խոսքը ոչ թե արտադրության ֆիզիկական ծավալների մասին է, այլ՝ գումարի։

Հայաստանում արտադրված ծխախոտի մեծ մասն արտահանվում է՝ շուրջ 80%-ը և երբեմն էլ ավելին։ Արտահանման ֆիզիկական ու մաքսային արժեքի, ինչպես նաև գնորդ-երկրների վերաբերյալ վերջին ցուցանիշներն այս տարվա առաջին կիսամյակինն են։

Ըստ ՀՀ մաքսային ծառայության՝ այս տարվա հունվար-հունիսին Հայաստանից արտահանվել է մոտ 8.4 մլրդ հատ սիգարետ (նաև՝ սիգար, սիգարիլլա), որի ընդհանուր արժեքը (մաքսային) կազմել է մոտ 88.5 մլն ԱՄՆ դոլար։ Նախորդ տարվա առաջին կիսամյակի համեմատ արտահանված սիգարետի քանակն ավելացել է մոտ 1.86 մլրդ հատով կամ 28.5%-ով, իսկ արժեքը՝ 17 մլն դոլարով կամ մոտ 24%-ով։

Առնվազն վերջին 5 տարիներին ծխախոտի արտահանումը Հայաստանից անշեղորեն ու նկատելի տեմպերով աճել է։ Իսկ ներմուծումը՝  հակառակը,  2013-ից նվազում է։ Բայց միայն այս տարվա առաջին կիսամյակում որոշակի աճ է նկատվում։

Այս տարվա առաջին կիսամյակում Հայաստան է ներմուծվել 1.4 մլրդ հատ սիգարետ (սիգար, սիգարիլլա)՝ 18.9 մլն դոլար մաքսային արժեքով։ Ներմուծվող սիգարետների քանակն աճել է մոտ 300 մլն հատով կամ 26.7%-ով, իսկ արժեքը՝ 1 մլն դրամով կամ 5.7%-ով։

Հայկական ծխախոտն արտահանվում է մեծամասամբ Իրաք, այս տարվա առաջին կիսամյակի կտրվածքով՝ ամբողջ արտահանման 73%-ը (ըստ մաքսային արժեքի): Հայկական ծխախոտի նկատմամբ որոշակի հետաքրքրություն կա նաև Լիտվայում, ԱՄԷ-ում, Լյուքսեմբուրգում, Գերմանիայում, Լեհաստանում և այլուր։ Իսկ ծխախոտ Հայաստանը ներմուծում է մեծամասամբ Ուկրաինայից ու Ռուսաստանից։ Հիշեցնենք, որ Հայաստանում ծխախոտի հումքի մթերմամբ, վերամշակմամբ և սիգարետի արտադրությամբ զբաղվող երեք խոշոր ընկերություն կա' «Գրանդ Տոբակո» հայ-կանադական համատեղ ձեռնարկությունը, ՍՊԸ-ն, «Ինտերնեշնլ Մասիս Տաբակ» ՍՊԸ-ն և «Մասիս Տոբակո» ՍՊԸ-ն: Դրանք երեքն էլ պատկանում են «Գրանդ Հոլդինգ» կոորպորացիային։ Ըստ ՀՀ տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողովի (ՀՀ ՏՄՊՊՀ)՝ ծխախոտի շուկայում այս երեք ընկերություններից ամենամեծ մասնաբաժինը պատկանում է «Գրանդ Տոբակո»-ին: