Թբիլիսիի հայկական Մուղնեցոց Սուրբ Գեւորգ եկեղեցին խոնարհվել էր 2009 թ. նոյեմբերի 19-ին: Վրաստանն իր պետական բյուջեից 50.000 վրացական լարի (26.790 ԱՄՆ դոլար) է հատկացրել եկեղեցու վերականգնման նախագծանախահաշվային փաստաթղթերի փաթեթի պատրաստման համար: Եկեղեցու վերականգնման նախագծի մշակման նպատակով եկեղեցու տարածքում տարվում էին նախապատրաստական ուսումնասիրություններ, հետազոտում էին մշակութային շերտը: Սակայն այս պահին պեղումները եւ աշխատանքները դադարեցվել են, ուսումնասիրությունը չի ավարտվել: Եկեղեցու հարցով զբաղվում է ՀՀ մշակույթի նախարարության Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնի փոխտնօրեն Հովհաննես Սանամյանը: Ինչո՞ւ են դադարեցվել վերականգնման աշխատանքները: 2010 թ. պետական ֆինանսավորմամբ տենդեր հայտարարեցին, տենդերը շահել էր բավականին լավ կազմակերպություն, սկսեցին իրենց պլանային, հետազոտական աշխատանքները: Քանի որ երկրաբանական հետազոտություններ պետք է անեին, այդ ժամանակ եկեղեցու տակը մշակութային շերտ հայտնաբերվեց եւ սկսեցին պեղումներ կատարել: Պեղումների արդյունքում եկեղեցու տակ բացվեցին ավելի վաղ շրջանի` 11-13-րդ դարի եկեղեցու մնացորդներ եւ երկու դամբարան: Այդ գումարը նախատեսված էր նախագիծն ամբողջությամբ անելու համար, իսկ նախագծի մեջ ինչքան որ կար նմանատիպ պեղումների համար նախատեսված գումար, իրենք այդ գումարի սահմաններում արել էին աշխատանքներ: Քանի որ գումարը սահմանափակ էր, պեղումներն ամբողջությամբ չեն ավարտվել: Հարկ կա այդ պեղումներն ավարտելու, վերականգնման շինարարական աշխատանքները չեն սկսվել, լրացուցիչ գումար կհատկացվի, պեղումները կանեն, դրանից հետո կանցնեն վերանորոգման աշխատանքներին: Այդ պեղումներն ավարտելու համար որքա՞ն գումար է անհրաժեշտ: Դժվարանում եմ ասել: Այս տարվա բյուջեով դեռ պետք է որ հատկացնեն: Անցյալ տարվա բյուջեով ինչքան գումար որ նախատեսված էր նախագծային հետազոտական աշխատանքների համար, իրենք նախագիծն արել են, նախնական տեսքով ամբողջական վերականգնվում է: Բայց քանի որ դա իսկապես հետաքրքիր բան է, եկեղեցին էլ բարդ երկրաբանական դիրքում է, պետք է անել հիմքերի ամրացման աշխատանքներ, իսկ որպեսզի այդ աշխատանքները վերջնականապես արվեն, եւ հնագիտական շերտերը չմնան տակը, պետք է ամբողջական պեղումներ անել: Այդ պեղումները նախատեսում են այս տարի անել, հետո մյուս տարի սկսել շինարարությունը: Հայտնաբերված մնացորդները եւ երկու դամբարանները հայկակա՞ն, թե՞ վրացական են: Միանշանակ դժվար է ասել, բայց կան տեղեկություններ, որ Մուղնեցոց եկեղեցու տեղում ավելի վաղ շրջանի հայկական եկեղեցի է եղել: Այսինքն` եթե նայենք պատմական տեղեկությունները, օրինակ` Պարույր Մուրադյանի գրքում, Մուղնեցոց Սուրբ Գեւորգի տեղում եղել է ավելի հին հայկական եկեղեցի, որը վերանորոգվել է, 17-րդ դարում նոր եկեղեցին է կառուցվել: Այն հնագիտական նյութերը, որոնք պեղվել են, ըստ մեր հնագետ Հակոբ Սիմոնյանի կարծիքի` 11-13-րդ դարի, այդ ժամանակաշրջանի, ասենք, Անիի նյութերի հետ նմանություն ունեն: Պեղումներին մասնակցո՞ւմ են ներկայացուցիչներ կամ հնագետներ Հայաստանից: Առայժմ ոչ, պեղումները կատարել է նախագծային կազմակերպությունը: Պայմանագրով այդ կազմակերպությունն ընդունել է հնագետներ Վրաստանից: Հնարավոր է, որ շարունակվելիք պեղումներին Հայաստանից մասնագետ մասնակցի: Դա կախված է Հայաստանի եւ Վրաստանի մշակույթի նախարարություններից: Սկզբունքորեն իրենք դեմ չեն: Եթե ընդգրկվի ինչ-որ մեկը, ապա պետք է լինի միջնադարի մասնագետ: Ձեր կարծիքով, որքա՞ն կտեւեն պեղումները: Ես դժվարանում եմ ասել, իրենց նախաձեռնությունն է ու կապված է գումարի հատկացման հետ: Ուզում են գումար հատկացնել: Մի քանի ամսվա ժամանակաշրջանի պեղումներ պետք է արվեն, ընդ որում` ամռանը, որովհետեւ գրունտային ջրերի մակարդակը բարձրացել է, դա էլ է բավականին խոչընդոտում, որովհետեւ մի մասն այդ գրունտային ջրերի մեջ է մնացել: Պետք է չոր եղանակներ լինեն, որ աշխատանքները սկսեն: Վերականգնման նախագիծը պատրա՞ստ է: Ամբողջական վերականգնման նախագիծը պատրաստ է, որն իրենց կողմից ընդունված է: Բերեցին այստեղ, նաեւ նախարարության գիտամեթոդական խորհրդում քննարկվեց եւ հիմնականում հավանության արժանացավ: Այսինքն` նախագծի հիմնական իմաստն այն է, որ վերականգնվի եկեղեցու նախնական տեսքը: Լուսանկար 1` Մարիաննա Պեպանյանի, եկեղեցին խոնհարվելուց հետո Լուսանկար 2` Կարեն Էլչյանի, եկեղեցին` խոնհարվելուց առաջ