Սա ապացուցել են Տիգրանակերտի նոր գտածոները «Այս տարի պեղումները շատ արդյունավետ էին, պեղումները իրականացրել ենք միջնաբերդում, հյուսիսային պարսպի հատվածում, կենտրոնական թաղամասի բազիլիկ եկեղեցու հարավային բակում: Արդյունքները շատ լավն են: Տիգրանակերտը շատ հարուստ քաղաք է, այն երբեք մայրաքաղաք չի եղել, բայց եղել է առեւտրային եւ ադմինիստրատիվ կենտրոն, ինչն ապացուցում են պեղումները»,- այսօր հրավիրած ասուլիսում, ի մի բերելով ընթացիկ տարում Տիգրանակերտի պեղումների արդյունքները, ասաց ԳԱԱ Հնագիտության եւ ազգագրության ինստիտուտի Արցախի հնագիտական արշավախմբի ղեկավար, պատմական գիտությունների դոկտոր, ԵՊՀ Մշակութաբանության ամբիոնի վարիչ Համլետ Պետրոսյանը: Նա կարեւորեց քաղաքի սպիտակ գույնի հանգամանքը, ինչը կրաքարից կառուցված լինելու արդյունք է: «Սա սպիտակ քաղաքների կարոտ ունեցող հայերի համար շատ երանելի մի իրողություն է,- նշեց հանգետն ու հավելեց:- Մենք հիմա բավականին նյութեր ենք հավաքել Ղարաբաղին կամ «Սեւ այգուն» հակադրվող սպիտակ երկրի մասին պատկերացումների, որի մեջ կարող ենք ներառել Աղվանքը, Աղվենը, Աղդամը, այսինքն` «աղ» բառով սկսվող բազմաթիվ եզրաբանություններ, որոնք հին հնդեվրոպականում պիտի «ալ»` սպիտակ կամ ձյուն նշանակեին»: Արշավախմբի ղեկավարի համոզմամբ` այս տարվա երկրորդ կարեւոր արդյունքը հետախուզական պեղումներն են եղել: Նա նշեց, որ չգիտենք, թե քաղաքն ինչ տարածք է ունեցել, ինչ մասերից է կազմված եղել. միջնաբերդ, հյուսիսային ամրապատ, կենտրանական թաղամաս տերմինները մերօրյա հնագետների կողմից տրված անվանմումներ են: «Մեզ հաջողվեց գտնել մի նոր անտիկ թաղամաս, որտեղ մշակութային շերտի խորությունը հասնում է մինչեւ 2 մետրի: Դա, մեր հնագետներից մեկի բնորոշմամբ, մայրաքաղաքային տիպի մշակույթ է տալիս, այսինքն` այնտեղի գտածոները չեն տարբերվում Արտաշատի լավագույն նմուշներիրց,- ասաց Հ. Պետրոսյանը:- Վերջին տասնօրյակում մենք պեղեցինք երկու կարասային թաղում Տիգրանակերտի նորահայտ անտիկ դամբարանադաշտում: Այդ կարասային թաղումներում գտնվեց նաեւ երկու դրամ: Դրանք պղձե դրամներ են, արտաքինից դատելով` պարթեւական դրամներ են, այսինքն` թաղումը վերաբերել է մ.թ.ա. 1-ին եւ մ.թ. 1-ին դարերին: Դրամներից մեկը հենց հանգուցյալի բերանի վրա էր դրված, որից էլ ատամները կանաչել էին. այն ժամանակ շատ տարածված մի սովորույթ կար, որ մահվան գետն անցնելու համար պետք է վճարել նավավարին, եւ հանգուցյալի հետ դրամներ էին դնում: Սա մի հանգամանք է, որը մեզ օգնելու է շատ դրամներ գտնել: Տիգրանակերտի ինքնությունը մանրամասնելու գործում շատ էական է նման դրամների գյուտը, մենք ակնկալիք ունենք նաեւ, որ գտնելու ենք Տիգրանի ժամանակի եւ նույնիսկ Տիգրանի հատած դրամներ»: Հ. Պետրոսյանը խոսեց նաեւ օձագլուխ զարդով կարասի մասին, որի վերականգնման աշխատանքները խնդիրների առաջ են կանգնեցրել հնագետներին. գտածոն այնքան մեծ է, որ հնարավոր չէ որեւէ տեղ վերականգնել եւ թանգարան մտցնել: Հիմա մտածում են աշնանը վերականգնել շենքի ներսում: Արշավախմբի ղեկավարն ասում է, որ խնդիր է վերականգնողական կենտրոնի բացակայությունը, ու հիմա իրենք մտորում են Արցախում նման կենտրոն ստեղծելու մասին: Ընդ որում` Հայաստանում էլ նման կենտրոն ուղղակի գոյություն չունի: «Երկար ժամանակ խոսվում էր հայ-իռլանդական մշակութային փոխառնչությունների մասին: Իռլանդական high cross-ները` բարձր խաչերը, որոնք շրջանի մեջ են ներառված, ըստ էության` շատ էին փորձում կապել մեր խաչքարերին, բայց կապող օղակ չկար, քանի մենք չունեինք շրջանի մեջ ներառված խաչեր: Եվ ահա Տիգրանակերտի պեղումները տվել են նման խաչերի 5 օրինակ»: Համլետ Պետրոսյանը պատրաստվում է գտածոների մասին հոդված հրապարակել Իռլանդիայում, ինչը Տիգրանակերտի գտածոների գյուտերը միջազգայնացնելու փորձ է: Հնագետը, սակայն, նշում է, որ այսօր խնդիր է հուշարձանի պապպանման հարցը: Ինչպե՞ս հուշարձանը դարձնել մատչելի` հոգալով նրա պահպանության մասին: Սա է հարցը: Պետրոսյանի կարծիքով` այսօր Տիգրանակերտում առաջ եկած այդ խնդիրը ժամանակին եղել է նաեւ  հայաստանյան բազմաթիվ հուշարձաններում, ուղղակի դրանց հասարակական հնչեղություն չի տրվել: «Տիգրանակերտը դառնում է ուխտավայր: Սա նշանակում է, որ ինչպես հայկական ցանկացած եկեղեցի այցելելուց կտեսնեք ուխտագնացության դրական եւ բացասական կողմերը, այնպես էլ դա կարող է վերաբերել Տիգրանակերտին: Մարդիկ փորձում են ինչ-որ իրեր բերել դնել եւ հակառակը` ինչ-որ մասունքներ իրենց հետ տանել: Այս ամենը կանոնակարգված չէ, բայց ամենացավալին այն է, որ սա ամրապնդված չէ հասարակական գիտակցության մեջ: Հաճախ ինձ հարցնում են, թե երբ ենք ավարտելու պեղումները, ես ասում եմ` իսկ արդյո՞ք կարիք կա դրանք ավարտել, որովհետեւ ամեն տարին մի նոր բան է բերում ոչ միայն հնագիտական հայտնագործությունների, այլ նաեւ հասարակական վերաբերմունքի առումով»,- եզրափակում է Համլետ Պետրոսյանը: