Պարզաբանում է Կոտայքի մարզպետ Կովալենկո Շահգալդյանը Կոտայքի մարզի Արտավազ համայնքի մոտ 96 հա հողատարածք Կառավարությունը «բացառիկ գերակա շահ» է ճանաչել` քաղցրահամ եւ հանքային ջրերի արդյունահանման եւ շշալցման գործարանի կառուցման համար: Որպես մարզպետ` ինչպե՞ս կգնահատեք այս նախագիծը:

Ես այն կարծիքին եմ, որ մեր երկրի զարգացման ճանապարհներից մեկը արդյունաբերության զարգացումն է, որովհետեւ հայերս` այս սերունդը, ավելի շատ դաստիարակվել է արտադրության մեջ, քան գյուղատնտեսության, զբոսաշրջության: Ես, իհարկե, կողջունեմ, եթե Հայաստանում իսկապես ձեւավորվի մի համակարգ, որը նպաստավոր պայմաններ կստեղծի տուրիզմի զարգացման համար: Բայց աշխարհում ամենաբարդ ոլորտը տուրիզմը զարգացնելն է, որովհետեւ այդքան ենթակառուցվածքներ պետք է վերափոխենք, կառուցենք, որ այլ երկրներում շատ բան տեսած մարդիկ գան այստեղ, գնան` վերադառնալու ցանկությամբ, որը մեզ դեռեւս չի հաջողվել: Ես ընդհանուր գծերով եմ ծանոթ այս գործարանի նախագծին: Ուզում են ներդրում անեն` ողջունում եմ: Կանաչ լույս պիտի վառեմ մեր մարզում ցանկացած ներդրողի համար, որովհետեւ ներդրումների ներհոսով մենք կկարողանանք մեր երկրի թիվ մեկ խնդիրը լուծել` աշխատատեղերով ապահովելը:

Էկոնոմիկայի նախարար Ներսես Երիցյանը Կառավարության նիստում ներդրումային ծրագիրը ներկայացնելիս նշել է, թե համայնքում քննարկումներ եղել են:Գյուղացիները հակառակն են պդնում: Նման քննարկումներ եղե՞լ են:

Համայնքում գյուղացիների հետ քննարկում պիտի անցկացրած լիներ համայնքի ղեկավարը: Մեր ունեցած տեղեկատվությամբ, համայնքի ղեկավարը` Ռեմ Հովհաննիսյանը, համայնքում ընդունված ղեկավար է: Արդեն երրորդ անգամ է ընտրվում, եւ` միաձայն: Այդ համայնքի հետ շփումները սերտ են, դրա համար մենք իրեն վստահել ենք, որ պիտի համայնքի բնակիչներին իրազեկած լիներ, քննարկած լինեին: Քննարկումը ո՞րն է. պիտի ներկայացներ` սիրելի համագյուղացիներ, մեր համայնքում այսպիսի ծրագիր են ուզում իրականացնել, որ այսքան աշխատատեղ, գույքահարկ, հողի հարկ..., եւ այս ամենը գնալու է համայնքի բյուջե, եւ մարդիկ վերջապես կունենան աշխատավարձ եւ ոչ թե մի 2 հեկտար արոտավայր, որտեղից որեւէ եկամուտ չեն ստանում: Դեռեւս այս հարցն ամբողջովին հասունացած չէ: Մենք իրազեկել ենք գյուղացիներին, մնացել են 25 ֆիզիկական անձինք: Իրազեկեցինք, արձագանք ստացանք, եթե անհամաձայնություն եղավ որեւէ մեկից, ես` որպես մարզպետ, որպես այս երկրի քաղաքացի, որպես այդ ծրագրի կողմնակից, չասեմ` ջատագով (դեռեւս դա չեմ կարող ասել), գնալու եմ Արտավազ համայնք, հանդիպելու եմ բնակիչների հետ, այս ծրագրի պլյուսները եւ մինուսները օբյեկտիվորեն մարդկանց ասելու եմ, որ իրենց հողը եթե տալիս են, դրա դիմաց ինչ են ստանում: Թվաբանություն, տնտեսական հաշվարկներ եմ անելու, որ «տեսեք` դուք այս գործարանն ունենալով ինչ եք շահում, ինչից եք զրկվում»: Իրենք կհամաձայնեն մեզ հետ, ծրագիրը կիրականացնենք, չէ` մենք չենք կարող ուժով այդ հողը վերցնել: Պետական համակարգում կան մեխանիզմներ, ժողովրդին կիրազեկենք, իրենց համաձայնության դեպքում խաղաղ հունով կընթանա, եթե չէ` կօգտագործենք օրենսդրորեն մեզ վերապահված լիազորությունները: Եթե քննարկված չէ, չեմ կարծում, որ դա մեծ, սարսափելի բացթողում է: Մենք այդ բացը կլրացնենք շատ արագ ու օպերատիվ:

Կառավարության որոշումից հետո՞:

Ցանկացած որոշում դոգմա չէ, կարելի է ցանկացած որոշում փոխել, եթե դրա անհրաժեշտությունը զգացվի: Ես կարծում եմ, որ Արտավազ համայնքի բնակիչները պիտի ողջունեն այդ քայլը:

Բայց չեն ողջունել, 41 հոգի արդեն դժգոհություն է արտահայտել` դիմելով դատարան: Այսինքն` չեն ուզում հանձնել իրենց հողերը:

Ես Ձեզ հետ համաձայն չեմ: Նրանց բողոքը ավելի շատ ոչ թե հողը չտալու հետ էր կապված, այլ ավելի բարձր գնով հողը տալու: Հայցը կհասնի դատարան, մեզ էլ կիրազեկեն, մենք էլ ենք կողմ լինելու: Այսինքն` մի կողմը մարզպետարանն է լինելու, որովհետեւ Կառավարության որոշումով որպես իրավասու լիազոր մարմին ընտրված է Կոտայքի մարզպետարանը: Կգնանք, կվիճարկենք: Ես դեռ հայցը չեմ ստացել: Եթե այդպիսի խնդիր կա, մյուս շաբաթվա մեջ միասին գնանք Արտավազ, հանդիպենք բնակիչների հետ, կարող է եւ համայնքի ղեկավարն իրենց չի իրազեկել, ընդամենը ընդհանուր գծերով է ասել:

Ձեր խոսքում նշեցիք, որ եթե գյուղացիները չուզենան, «ուժով այդ հողը» չեն վերցնի նրանցից: Փաստորեն, նրանք դժգոհ են եւ չեն ուզում հանձնել իրենց հողերը, ինչ-որ միջոցներ ձեռնարկելու՞ եք` ի պաշտպանություն գյուղացիների:

Եթե ես պատասխանող կողմն եմ լինելու դատարանում, ո՞նց պիտի գյուղացիներին օգնեմ: Փաստաբանը նրանց հայցը կպաշտպանի դատարանում, մենք էլ որպես պետական կառույց, իրավասու մարմին մեր փաստարկները կբերենք: Դատարանը, կարծում եմ, այս երկրում բավականին անկախ է: Դատարանը կորոշի, վճիռ կկայացնի: Ես Կառավարության որոշումը պիտի իրականացնեմ: Մարզպետը Կառավարության որդեգրած եւ նախանշած քաղաքականությունն իրականացնողն է տվյալ մարզում: Մենք ստացել ենք Կառավարության համապատասխան որոշումը, որտեղ գրված է, որ լիազոր մարմին ճանաչել են Կոտայքի մարզպետին: Ես էլ իմ իրավասությունների շրջանակներում սկսել եմ համապատասխան քայլեր անել, որ կարողանամ կատարել Կառավարության հանձնարարականը:

Նշեցիք, որ գյուղացիները դժգոհ են փոխհատուցման գնից: Փոխհատուցման գինը որոշվա՞ծ է:

Գինը դեռ որոշված չէ: Կառավարության կողմից կարգ կա սահմանված: Անկախ մարմին ենք ընտրելու, որը պետք է գնա ու գնահատի` շուկայական արժեք, գումարած 15 տոկոս:

Այս պահին Կոտայքի մարզում, կոնկրետ` Արտավազ համայնքում, հողի շուկայական արժեքը որքա՞ն է:

Ես այդ հարցին չեմ կարող պատասխանել, որովհետեւ այս պահին ես ոչ մասնագետ եմ, ոչ էլ ուսումնասիրել եմ: Դրա համար մենք վարձելու ենք լիցենզավորված մասնագիտական կազմակերպություն, պայմանագիր ենք կնքելու: Երկար գործընթաց է, գնալու է, գնահատելու է, բերելու է, ասի` «տեսեք, սա իմ գնահատականն է»: Մենք էլ ավելացնելու ենք 15 տոկոս, ժողովրդին իրազեկելու ենք եւ մեր առաջարկությունն ուղարկելու ենք Կառավարություն: Եթե գնահատածի հետ բնակիչները համաձայն չլինեն, էլի ճանապարհ կա, որով իրենք կարող են մեր որոշումը բողոքարկել:

Ենթադրենք, մեկ հեկտարի համար 10 հազար դոլար փոխհատուցեցին, գյուղացին մեկ կամ երկու տարում դա կծախսի, իսկ մեկ հեկտար հողից ամեն տարի բերք ու եկամուտ կարող է ստանալ: Արդյո՞ք դա կփոխհատուցի նրանց` այդ հողակտորից ստացած շարունակական եկամուտը:

Այնտեղ կա արոտ, որն ընդհանրապես չի օգտագործվում: Հաշվելու ենք շուկայական գինը, հաշվելու ենք նաեւ այդ հողակտորից գյուղացիների ստացած մաքուր եկամուտը: Գումարած դրան, եթե գործարանը կառուցվի, պատկերացնու՞մ եք` որքան գույքահարկ կմտնի համայնքի բյուջե: Բազմաթիվ սոցիալական խնդիրներ կլուծվեն: Ես իզուր չասացի, որ տնտեսության մասնագետ եմ: Ամեն ինչ թվաբանություն եմ անում:

Էկոնոմիկայի նախարարը, մեր հարցմանն ի պատասխան, նշել է, թե Արտավազ համայնքի 1400 հա տարածքն է նախանշվել ծրագրի իրագործման համար, որից 40 հեկտարը` ենթակառուցվածքների համար: Տեղյա՞կ եք` ինչ է լինելու մնացած տարածքում:

Ես 1400 հեկտար հողի հետ կապված որեւէ քայլ դեռեւս չեմ արել: Դա նշանակում է, որ նման բան չկա: Այդ հարցը էկոնոմիկայի նախարարությանը պետք է տալ: Ես այդ հարցին կպատասխանեմ, երբ իմ ձեռքի տակ համապատասխան նախագիծ լինի, բիզնես առաջարկություն, որ ես կարդամ, մարսեմ, ուղեղիս մեջ տեղավորեմ, հետո ձեզ կողմնորոշիչ պատասխան տամ:

Ներդրումային փաթեթը Ձեզ չի՞ ներկայացվել, չունե՞ք կամ ծանո՞թ չեք դրան:

Ոչ, այդ փաթեթը մարզպետին տալու անհրաժեշտություն չկա: Մենք մի երկու անգամ քննարկումներ ենք անցկացրել էկոնոմիկայի նախարարի մոտ` ես ու համայնքի ղեկավարը:

Քննարկումների սեղանին ներդրումային փաթեթ չի՞ եղել դրված:

Կարող է դրված եղել է, չեմ կարդացել փաթեթը: Ես պիտի ստանամ դա: Հիմա որ իրազեկեցինք, հաջորդ քայլը պիտի լինի մնացած հեկտարների բախտը որոշելը: Դրանց մի մասը համայնքային սեփականություն կլինի, մի մասը` պետական սեփականություն: Երբ ստանամ համապատասխան փաստաթուղթը, արդեն ամբողջական կունենամ: Ես հիմա ունեմ այդ ինֆորմացիան, ինչ որ դուք եք ասում, բայց հիմա դա չեմ կարող ասել, որովհետեւ կլինի ժամանակավրեպ հայտարարություն: Մենք ստացել ենք Կառավարության համապատասխան որոշումը: Հիմա եթե մենք ստանանք հանձնարարական, որ 1400 հեկտարից այսքանը համայնքային սեփականություն է, լուծեք այդ հարցը, այդ ժամանակ կասեմ, թե որքանն է համայնքային սեփականություն:

Գործարքներին մասնակցում են նաեւ որոշ հայ պաշտոնյաներ: Տեղյա՞կ եք` ովքեր են:

Չգիտեմ: Կոնկրետ անուններ ասեք:

Օրինակ` պատգամավոր Գագիկ Աբրահամյանը:

Առաջարկությունը Գագիկ Աբրահամյանինն է եւ ինչ-որ մի կազմակերպության: Այդ առաջարկությունը դեռեւս պետք է դառնա համոզմունք, իրականություն:

Հողը հատկացվել է «Էյ ընդ Էմ Ռեյր» ՍՊԸ-ին, որի գործադիր մարմնի ղեկավարը Գագիկ Աբրահամյանի որդին է` Արամ Աբրահամյանը:

Ես չգիտեմ, ազնվորեն` չգիտեմ: Բայց ի՞նչ նշանակություն ունի` ով է, ինչ ձեռնարկություն է եւ ում որդին է ղեկավարը:

Իսկ չպե՞տք է իմանալ, թե ում են տրամադրվում գյուղացիների հողերը: Ո՞ւմ համար է «գերակա բացառիկ շահ» ճանաչվում:

Հայաստանում բիզնեսը զարգացնելու համար:

Այսինքն` գյուղացիների շահերից վե՞ր են դասվում բիզնեսի շահերը:

Այո, վեր է դասվում երկրում արտադրությունը, արդյունաբերությունը զարգացնելու, արտահանման ծավալները մեծացնելու, մարդկանց աշխատանք տալու խնդիրը: Եթե այնտեղ աշխատեն մի 100-150 մարդ, ենթադրենք` մոտ 300 դոլար կամ 100 հազար դրամ աշխատավարձով, ո՞ւմ շահն է դա:

Ներդրումային փաթեթը շվեյցարական ընկերությունն է ներկայացրել` ի դեմս Շեյխ Մուհամմեդ Մուսալլամի, ծանո՞թ եք նրան, հանդիպե՞լ եք:

Ոչ, շեյխին ծանոթ չեմ, դեմքն էլ չեմ տեսել: Մենք ապրում ենք դեմոկրատական երկրում, մեր երկիր ցանկացած մարդ, ով գալիս է բարի կամքով ու բարեկամական նկրտումներով, իրավունք ունի գալ, գիշերել, ցերեկել, գնալ, տեսնել, համոզմունքներ էլ ունենալ: Ի՞նչ պարտադիր է, որ ես շեյխին տեսնեմ: Ես ցանկացածի կողջունեմ` անկախ ազգությունից, դավանանքից, հասակի բարձրությունից, թող գան Հայաստան, ներդրում անեն, որ մենք լավ ապրենք:

Ձեր խոսքի սկզբում ակնարկեցիք տուրիզմի զարգացումը, այս ծրագրի շրջանակներում տուրիզի զարգացման համար ինչ-որ բան նախատեսվո՞ւմ է։

Նախնական քննարկումների  ժամանակ այդպիսի միտք է արտահայտվել, որ այնտեղ պետք է կառուցվի համապատասխան ենթակառուցվածքներ՝ այդ տարածաշրջանում զբոսաշրջությունը զարգացնելու համար։ Կարծում եմ՝ հյուրանոցներ կլինեն, որն առաջին նախապայմանն է, համապատասխան ճանապարհներ կլինեն, երթուղիներ կլինեն անտառային եւ այլն։ Այդ մակարդակով քննարկումներ դեռեւս չենք արել, որովհետեւ այս պահի դրությամբ խոսքը վերաբերում է միայն ջրերի գործարան կառուցելուն։

Ի՞նչ ապագա եք կանխատեսում, գործարանի կառուցումն ի՞նչ կտա։

Եթե կառուցվի այդպիսի գործարան, եւ այն ծրագիրը, որն այսօր  մեզ հայտնի է, Հայաստանը կունենա  ժամանակակից ջրերի արտադրության գործարան՝ ժամանակակից տեխնոլոգիայով, որի արտադրանքը կհամապատասխանի միջազգային չափանիշներին եւ կարտահանվի արտերկիր, այդ թվում` Եվրոպա, արաբական երկրներ։ Մեր կառավարության գերական խնդիրներից մեկն է՝ արտահանման եւ ներմուծման հաշվեկշիռը գոնե մոտեցնել, որը, բնականաբար, առաջնային է։ Հայերս պիտի ողջունենք  մեր երկրում ներդրումներ կատարողին, ցանկացած ազգի ներկայացուցչի, ով հնարավորություն ունի Հայաստանում ներդրում կատարել, որի արդյունքում մենք կունենանք աշխատատեղ։ Ես կարող եմ ասել՝ սա Հայաստանի բնակչությանը բարեկեցիկ կյանք ապահովելու միակ ճանապարհն է։