«Հետքի սրահում» Երեւանի ավագանու ընտրությունների շուրջ զրուցում ենք «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության ներկայացուցիչ Վարդան Օսկանյանի հետ

Պրն Օսկանյան, Ձեր հանդիպումների ժամանակ շատ մեծ կարեւորություն եք տալիս Երեւանի ավագանու ընտրություններին: Ինչու՞ են այդքան կարեւոր այս ընտրությունները:

Մի քանի առումներով: Մենք սա համարում ենք նաեւ քաղաքական ընտրություն, քաղաքական, տնտեսական նշանակության եւ, բնականաբար, քաղաքային նշանակության: Մենք տարբեր հարթությունների վրա ենք դիտարկում, որովհետեւ այսօր ժողովուրդը մեր առաջ մի պահանջ է դրել՝ դա ակնհայտ է բոլորին: Դա արտահայտվեց նախագահական ընտրությունների ժամանակ՝ ժողովուրդը փոփոխություն է ուզում իր կյանքում: Ուզում է արմատական փոփոխություններ քաղաքական համակարգում եւ տեղաշարժ իր կենսամակարդակում: Եվ երբ դրան գումարվում է այն փաստը, որ մեր ժողովրդի 40%-ը պատրաստ է ճամպրուկը հավաքել եւ գնալ (սա՝ համաձայն ԱՊՀ-ում անցկացված սոցիոլոգիական հարցումների տվյալների), ահավասիկ այս երկուսի համադրումը՝ փոփոխության պահանջը եւ մեկնելու պատրաստակամությունը, բնականաբար, սա նշանակում է, որ եթե փոփոխություն չեղավ, կթողնեմ կգնամ, ոչ թե կմնամ կպայքարեմ, առավել հրատապ է դարձնում այդ հրամայականի իրականացումը:

Հիմա կարող ես ասել՝ լավ, քաղաքով ի՞նչ կարելի է անել: Քաղաքով գոնե սկիզբ կարելի է դնել, որովհետեւ մենք համարում ենք, որ այսօր մեր զարգացման գլխավոր խոչընդոտը քաղաքական մենաշնորհն է: Մի կուսակցություն անում է այն, ինչ ուզում է, իշխում է կառավարման բոլոր թեւերում՝ նախագահական, ԱԺ-ում մեծամասնություն ունեն, կառավարություն, մարզպետներ, քաղաքներ, գյուղեր, նույնիսկ պետական հիմնարկներ՝ դպրոցներից մինչեւ հիվանդանոցներ: Ամեն ինչ մի կուսակցության տնօրինության տակ է, բացարձակ հակակշիռ չկա, մրցակցություն չկա: Մենք համաում ենք, որ եթե մենք՝ ԲՀԿ-ն, վերցնի քաղաքապետի պաշտոնը, միգուցե մյուսների հետ միասին՝ ոչ իշխանական ուժերի, քաղաքի միջոցով հնարավոր կլինի քաղաքական հակակշիռ ստեղծել, առողջացնել այս մթնոլորտը, ինչպես նաեւ տնտեսական հակակշիռ ստեղծել: Մենք համարում ենք, որ միայն այդպիսի պայմաններում է հնարավոր ժողովրդի առջեւ ծառացած խնդիրներին լուծում տալ, մրցակցային, փոխադարձ հսկողության պայմաններում: Այլապես տեսանք, որ մի քաղաքական ուժ անցած 5 տարում ժողովրդի, քաղաքի առջեւ ծառացած խնդիրներին ոչ մի լուծում չի տվել, բացառությամբ Կենտրոն համայնքի: Կենտրոնն էլ, ես կարծում եմ, ավելի շատ մասնավորի շնորհն է, ոչ թե քաղաքային իշխանությունների: Խնդիրները բազմաթիվ են, եւ մայիսի 5-ը առաջին հնարավոր միջոցն է փոփոխությունների հասնելու, ժողովրդին հույս տալու, այլապես հաջորդ հնարավորությունը մեզ ընձեռվելու է 2017 կամ 2018 թվականներին:

Կարելի է ենթադրել, որ ԲՀԿ-ն փոփոխությունները տեսնում է միայն ընտրությունների միջոցով: Կարծես թե փետրվարից մայիս այդքան էլ շար ժամանակ չի անցել, այսինքն՝ վիճակը նույնն էր փետրվարին: Ինչու՞ այն ժամանակ չմտաք պայքարի մեջ եւ չօգտագործեցիք այդ հնարավորությունը:

Հարցդ շատ տեղին է, Էդիկ: Այո, այդ հարցն ամենուրեք մեզ տրվում է, այդ որոշումը կուսակցությունն այդպես կայացրեց՝ ելնելով տարբեր հանգամանքներից: Ես շատ արագ 2-ը թվարկեմ: Մեկը, որ հիմա կարելի է նույնը ասել, բայց իրավիճակն այժմ մի քիչ տարբեր է այն իմաստով, որ այստեղ տարբեր քաղաքական ուժեր մասնակցում են: Այդ պարագային բացարձակ անվստահություն կար ընտրական համակարգի նկատմամբ, ակնհայտ էր, որ ամեն ինչ արվելու էր, որ նախագահը վերընտրվի, երկրորդը՝ մենք փորձ արեցինք, որ միասնական թեկնածու լինի, որպեսզի ոչ իշխանական ուժերը միասնական թեկնածուով հանդես գան: Նախընտրական շրջանում դա երեւում էր, բայց վերջին պահին դա չստացվեց: Եւ երբ չստացվեց, դու համակարգի վրա վստահություն չունես, որ առանձին կարող ես գնալ, պայքարել եւ կանխել, եւ գիտես, որ հետո էլ, եթե կեղծվի, դու էն կուսակցությունը չես, որ ժողովրդին կոչ ես անելու՝ եկեք փողոցով փոխենք, ահավասիկ այս երեքի համադրումն էր պատճառը, որ ԲՀԿ-ն, բայց հիմնականում Գագիկ Ծառուկյանը, որովհետեւ իր թեկնածության մասին էր խոսքն այդ օրերին, որոշեց չդնել թեկնածությունը եւ չպաշտպանել որեւէ մեկին: Այսօր իրավիճակը մի քիչ այլ է: Ճիշտ է, ժամանակի կամ մեր վիճակի առումով շատ բան չի փոխվել, բայց այստեղ բոլոր կուսակցությունները մասնակցում են, մենք ընտրատեղամասերում համագործակցում ենք մյուս ոչ իշխանական ուժերի հետ, մեծամասնություն կունենանք հանձնաժողովներում եւ կկարողանանք հսկողություն սահմանել, գոնե ընտրատեղամասերում հնարավոր կեղծիքները կանխել: Այնպես որ, այստեղ մի քիչ այլ է վիճակը, առավել եւս, որ մեզանից որեւէ մեկը մեծամասնություն չի բերում եւ թույլ չենք տալիս, որ ՀՀԿ-ն մեծամասնություն ունենա: Ահավասիկ այստեղ հնարավորություն կա ոչ իշխանական ուժերի հետ իսկական կոալիցիա կազմել, վերցնել քաղաքային իշխանությունը եւ միասնական դառնալ հակակշիռ իշխանական կուսակցությանը եւ այդ ճանապարհով աստիճանաբար երկրում իրականացնել բարեփոխումներ:

Այսինքն՝ վստահ եք, որ այդ ձեւով հնարավոր կլինի վերցնել քաղաքային իշխանությունը:

Ես չեմ բացառում: Մենք երբ սկսեցինք, մի տեղում էինք, ժողովրդի հիասթափությունը կար հենց նախագահական ընտրություններին թեկնածու չդնելու պատճառով:

Բայց ինչպե՞ս եք որոշում, որ ժողովուրդը հիասթափված է:

Շարքերից ես զգում, նաեւ մեր կուսակցականներից:

Բայց ժողովուրդը միշտ պատրաստ է պայքարի, ես միշտ հակառակ կողմից եմ նայում՝ մենք լիդերների խնդիր ունենք:

Ճիշտ ես, բայց երբ մենք շփվում ենք ժողովրդի հետ, անընդհատ ասում են՝ մենք հիասթափվել ենք, որ դուք թեկնածություն չառաջադրեցիք, ես դրանից եմ եզրակացնում, որ իսկապես այդ հիասթափությունը կա: Բայց սա նաեւ լավ է խոսում կուսակցության մասին: Պատկերացրու այնպիսի իրավիճակ, որ ԲՀԿ-ից ակնկալիք չլիներ՝ թեկնածու չենք դրել եւ ոչ մեկի, կոպիտ ասած, վեջը չլիներ: Հիմա մնում է, որ այդ հույսը ժողովրդի մեջ վերականգնվի: Եւ դու ճիշտ ես, իրոք, ժողովրդի մոտ պայքարի ոգին չի մահանում, միակ մտահոգությունն այն է, որ այն հատվածը, որն իր ապագան դրսի հետ է կապում (ովքեր որոշել են մնալ, պայքարողներն են, դա ակնհայտ է), բայց ցավալին այն է, որ մի 40-50 տոկոս կա, որ չի ուզում պայքարել: Մենք դրա համար այս հրամայականի առաջ ենք, այդ պատասխանատվությունը զգում ենք, որ ժողովրդին հնարավորին չափ արագ այդ հույս տանք, կարողանանք նրանց կյանքում էական փոփոխություն մտցնել: Հիմա միտքս ավարտեմ: Երբ ընտրարշավը սկսվեց, մի տեղում էինք, հիմա ես զգում եմ, որ մեծ առաջընթաց կա, այն կորուստը, որ ԲՀԿ-ն ունեցել է նախագահական ընտրություններում թեկնածու չառաջադրելու պատճառով, ամբողջությամբ վերականգնվել է, մի քայլ էլ առաջ ենք անցել: Եւ եթե մայիսի 5-ին ժողովուրդն ամբողջությամբ գիտակցի այս ընտրությունների քաղաքական նշանակությունը եւ հասկանա, որ միայն քաղաքական մթնոլորտի առողջացման պայմաններում է հնարավոր արդյունավետ լուծում տալ իրենց կենցաղային խնդիրներին, կարծում եմ՝ հնարավոր է բեկում մտցնել՝ իշխանափոխություն անել Երեւանի մակարդակով մայիսի 5-ին: Ես դրան հավատում եմ:

Լավ, ենթադրենք բեկում մտցրեցիք, եւ իշխանությունը Երեւանում վերցրին ընդդիմադիր կուսակցությունները եւ ԲՀԿ-ն, որն իրեն այլընտրանք է հայտարարում: Ի՞նչ եք անելու հետո:

Եթե որեւէ մեկը 40+ չի հավաքել, հավանաբար այդպես էլ կլինի, միասին մենք պայմանավորվել ենք, թե ով է լինելու քաղաքապետը, ընդդիմությունից առաջին տեղը զբաղեցնողը երեւի կունենա առավելություն, որ իր թեկնածուն լինի, եւ կարծում եմ՝ մենք ծրագրային խնդիրների շուրջ շատ արագ պայմանավորվածության կգանք:

Այսինքն՝ նախօրոք պայմանավորվածություններ ունեք:

Վերջնական չէ, ցանկությունը կա, որովհետեւ բոլորս էլ քաղաքական հակակշռից ենք խոսում: Երբ այդ հնարավորությունը ստեղծվի՝ միասնական ջանքերով այդ հակակշիռը ստեղծենք, այս ուժերից որեւէ մեկին դժվար կլինի հետ կանգնել, որովհետեւ քաղաքական հակակշիռն այսօր անհրաժեշտ է: Մեր խնդիրն է, որ ՀՀԿ-ն 40+ չհավաքի: Գիտե՞ք աբսուրդն ինչ է՝ կարող եք հարցնել, թե ինչու՞ 40+, որովհետեւ մենք գիտենք, որ 50+ է: Ինչու՞ 40+: Վստահ եմ, որ Դուք գիտեք, բայց գուցե հեռուստադիտողը կամ ընթերցողը չգիտի: Օրենքն այդպես է ասում՝ 2009 թվականին ահա այսպիսի մանիպուլյացիա է եղել, իշխող կուսակցությունը մտածելով, որ Երեւան քաղաքում իր հեղինակությունը միշտ ցածր է եղել, Երեւանում հնարավոր չէ կաշառքով մարդկանց ձայնը վերցնել, որոշել են, որ 50-ը, իրոք, դժվար կլինի, եկեք 40 անենք, 40+ հավաքողը 10 տոկոս բոնուս կստանա, աբսուրդ բան, ուրիշ տեղ այսպիսի բան չկա, պատկերացրու, որ ՀՀԿ-ն բերում է 40+, մենք բոլորս միասին, փաստորեն, բերում ենք մոտավորապես 60, բայց քաղաքապետ ինքն է նշանակում: Այստեղ մեր խնդիրը բավական բարդանում է, որովհետեւ 50-ը անհնար կլիներ, ես երաշխավորում եմ:

Գոնե օրենքի մեջ փոփոխություն մտցնեիք ժամանակին:

ԱԺ-ում իրենք մեծամասնություն ունեն, չես կարող փոխել: Այո, ես կուզենայի, որ փոխվեր, կուզենայի նաեւ, որ քաղաքապետի ընտրությունը ուղիղ լիներ: Ինչի՞ մասին է խոսքը. 1,5 մլն մարդ է ապրում այստեղ, ինչպես նախագահականն է, այնպես էլ քաղաքապետը: Եւ ինչու՞ Էդիկը, օրինակ, եթե լավ գաղափար ունի, ժողովուրդը իրեն վստահում է, չկարողանա առաջադրվել, պետք է անպայման կուսակցակա՞ն լինի: Դա սխալ մոտեցում է: Նման սահմանափակումները դրվել են՝ մեծացնելու իշխող կուսակցության շանսերը: Իշխող կուսակցությունը համարում է, որ ինքը պետություն է, ոչ թե իշխանություն, հավերժ է, եւ անընդհատ պետք է այն պահի: 50-ի փոխարեն 40-ը մեր խնդիրը մի քիչ բարդացնում է, բայց մենք այնպես պիտի անենք, որ ՀՀԿ-ն 40 չհավաքի, մյուսներով կարողանանք ինչ-որ հակակշիռ ստեղծել եւ իշխանությունների հետ համագործակցությամբ՝ քաղաք-կառավարություն, փոխադարձ հսկողության պայմաններում, իրոք, հնարավոր է ավելի արդյունավետ աշխատել: Ես դրա մեջ ոչ մի կատաստրոֆիկ բան չեմ տեսնում, ինչպես իրենք են ներկայացնում, թե քաղաքական ճգնաժամ կլինի, ո՞նց կարելի է՝ քաղաքը հանրապետական չլինի: Դա աբսուրդ է: Այսօր վերցրեք ցանկացած եվրոպական քաղաք զարգացած ժողովրդավարական երկրում եւ կտեսնեք՝ Սարկոզիի ժամանակ Փարիզի քաղաքապետը սոցիալիստ էր, նույնը կարելի է Բրյուսելի, Լոնդոնի մասին ասել, ցանկացած երկրում այդպիսի իրավիճակ եղել է, երբ մայրաքաղաքը այլ կուսակցության հսկողության տակ է եղել: Ամերիկայում բազմաթիվ այդպիսի օրինակներ կան՝ Նյու Յորքից սկսած, ավարտած Ատլանտայով: Այդ իրավիճակից կշահի երկիրը, քաղաքացին, քաղաքը: Այնպես որ, հուսով եմ, որ հնարավոր կլինի այդպիսի իրավիճակ ստեղծել:

Այս ընթացքում ԲՀԿ-ն ընտրախախտումների փաստեր արձանագրե՞լ է:

Ահազանգեր են:

Ստուգե՞լ եք, հիմքեր կա՞ն:

Ցուցակներում շատ թերություններ կան: Մի տան վրա, օրինակ, 20 հոգի գրանցվել է, ուղղակի տանտերը գալիս եւ մեզ ասում է: Ցուցակներն անընդհատ ավելանում են: Բարձր իշխանավորներ ՀՀԿ-ից զանգում են մարզերում իրենց կուսակցական ընկերներին կամ քաղաքապետին, գյուղապետին ու ուղղակի հանձնարարական դնում՝ ասենք 20 հոգի պիտի բերես գրանցես, ընտրության օրը 50 հոգի պիտի բերես, այսպես քվոտաներով են աշխատում: Եւ այս ահազանգը մեզ հասնում է: Դա ամենամեծ խնդիրն է: Մի մարդ մի քանի տեղ է գրանցվում, եւ այդ օրը եթե շրջիկ խմբերով գնացին եւ մի քանի տեղ քվեարկեցին, դրա դեմ պայքարելը մի քիչ դժվար է, որովհետեւ եթե անգամ մեծամասնություն ես հանձնաժողովում, ինչպե՞ս իմանաս, որ այդ մարդը մեկ այլ տեղում արդեն քվեարկել է: Ցավալին գիտե՞ք որն է, որ սա արվում է կուսակցության կողմից, իշխող կուսակցության, որին վստահվել է երկրի իշխանությունը, որը սերունդ պետք է առաջնորդի, դաստիարակի: Նման բաներ անելու համար մեծ ներուժ է պետք ներգրավել: Եւ ովքե՞ր են ներգրավված՝ երիտասարդները: Նաեւ մյուս կուսակցությունները եթե նման բան են անում, սերունդ են փչացնում: Եթե դու շրջիկ խումբ ես ստեղծում եւ մի քանի երիտասարդի նշանակում ես, որ նրանց հսկի, ավտոբուսով էստեղ-էնտեղ տանի, դու նրանց քրեական հանցագործության ես մղում, որովհետեւ քրեորեն պատժելի է կրկնակի քվեարկությունը՝ մինչեւ 5 տարվա ազատազրկում: Կաշառք տալը 2 տարով ազատազրկում է, եւ իշխանությունները նրանց մղում են քրեական արարքների: Սրա մասին պետք է մտածել: 18-20 տարեկանը, որին դրդում ենք կրկնակի կամ բաց քվեարկել, հետո մի օր առաջնորդ է դառնալու եւ երկրի մասին ի՞նչ է մտածելու, ո՞նց է առաջնորդելու, ի՞նչ ենք սովորեցնում:

Ամեն մի ընտրություն մեզ համար պատուհաս է դառնում: Մենք սերունդ ենք փչացնում: Փոխանակ ամեն մի ընտրություն մեզ միացնի, ուժեղացնի, նոր իրավիճակ ստեղծի, ճիշտ հակառակն է լինում: Եւ տարեցտարի ժողովրդի մոտ այդ հույսը մեռնում է:

Պրն Օսկանյան, մի արտահայտություն արեցիք՝ փողոցով իշխանությունը հնարավոր չի փոխել: Դուք քննարկե՞լ եք, էդպիսի տարբերակ կա՞ր, ԲՀԿ-ն կարո՞ղ է դուրս գալ փողոց:

Ես չասացի, թե հնարավոր չէ, հնարավոր է: Այլ երկրներում եղել է: Ուղակի ԲՀԿ-ն, իր առաջնորդը դրան չեն հավատում: Մենք հույս ունենք, որ ժողովրդին համոզելով, ընտրական գործընթացի շուրջ մեծ ալիք ստեղծելով, նման քարոզչությամբ՝ կարելի է հասնել նրան, որ իշխանություններն էլ հասկանան, որ կեղծիքների վնասը շատ ավելին է, քան թողնել, որ մի այլ քաղաքական ուժ քաղաքում իշխանությունը վերցնի: Դրանից երկիրը կշահի, ոչ թե կտուժի: Մենք մեր երկրի հեղինակության մասին պիտի մտածենք: Կարելի է ասել, թե դիտորդները դրական գնահատական տվեցին: Դա սուտ բան է: Դրական գնահատական տված դիտորդների հետ ես խոսել եմ, բոլորը լավ գիտեն, թե ինչ է եղել, այս ամենը հարված է մեր երկրի իմիջին: Նախկին ԽՍՀՄ-ից այն երկրները, բալթյան երկրները չհաշված, որոնք այսօր հավակնություն ունեն եվրոպական կառույցներին ինտեգրվելու՝ Ուկրաինան, Մոլդովան, Վրաստանը եւ Հայաստանը (Ռուսաստանն առանձին կատեգորիա է),Ադրբեջանի եւ Միջին Ասիայի հետ նույնիսկ չփորձենք համեմատվել, Բելառուսն էլ ավտորիտար պետություն է, այս 4-ից, որոնք շուտով կստորագրեն Ասոցացման համաձայնագիրը Եվրամիության հետ, միայն Հայաստանում է, որ ընտրությունների միջոցով իշխանությունը չի փոխվել: Սա մտածելու բան է: Ուկրաինայում երկու անգամ է փոխվել, Մոլդովայում՝ երկու, եւ վերջրես փոխվեց Վրաստանում: Դրա համար էլ այդ երկներում գաղթել ցանկացողների թիվը շատ ավելի փոքր է՝ 10%, 12% եւ 14%, իսկ մեզ մոտ՝ 40: Վերջին հարցումների համաձայն՝ Վրաստանը լավատեսների ցուցակն է գլխավորում ամբողջ աշխարհում, մենք հոռետեսների ցուցակում ենք: Ինչու՞: Որովհետեւ Վրաստանում հույս ունեն ապագայի նկատմամբ, տեսան, որ հնարավոր է իրենց ձայնով իշխանություն փոխել: Դա լավագույն բանն է, որ մեր ժողովրդավարության համար կկատարվի: Նախ՝ նոր ընտրվողը գիտի, որ ինքն, իրոք, ժողովրդի ձայնով է ընտրվել, եթե լավ չաշխատի, ինչպես իրեն ընտրել է ժողովուրդը, այնպես էլ կփոխի, իսկ ժողովուրդը կզգա, որ իր ձայնն արժեք ունի, կարողանում է ազդել, բան փոխել: Այսօր այդ հույսը ժողովրդի մոտ չկա: Իշխանությունը իրեն համարում է հավերժ, ընդդիմությունը մի քիչ այլ ուղղությամբ է գնում, եւ մենք չենք կարողանում որեւէ փոփոխություն անել: Մինչեւ Հայաստանում ընտրություններով մեկ անգամ գոնե իշխանություն չփոխվի, մենք չենք կարող ասել, որ Հայաստանում ժողովրդավարությունն իր ծիլերն ամուր գցել է:

Դուք երկար ժամանակ իշխանությունների հետ էիք, եւ պատկերացնու՞մ եք իշխանություն տալը ընտրություններով: Այսինքն՝ Դուք գիտեք, թե ինչպես էին իշխանությունները պահում իրենց ձայները, իշխանությունը: Ինչպե՞ս դա պետք է արվի ընտրությունների միջոցով:

Իշխանություն եղած ժամանակ ընտրությունների վերաբերյալ ես նույն դիրքորոշումն եմ ունեցել: Հիշում եմ՝ յուրաքանչյուր ընտրությունից հետո, երբ եղել են խախտումներ, որոնք արձանագրվել են դիտորդների կողմից, իմ հայտարարությունները հետեւյալի շրջանակում են եղել. ցավալի է, որ խախտում է եղել, եւ այնքան ժամանակ, քանի խախտում է եղել, ժողովրդի մեջ կասկած է լինելու՝ արդյո՞ք դրանք չեն ազդել արդյունքների վրա:Այնքան ժամանկ, քանի այդ կասկածը կա, իշխանությունները միշտ էլ լեգիտիմության խնդիր են ունենալու, եւ դա ազդելու է կառավարման էֆեկտիվության, մեր արտաքին քաղաքականության վրա: Խնդիրն այն է, որ գնալով դա խորանում է: Օրինակ՝ մտածում ես, որ լավ, 96-ին դեռ հասուն պետություն չէինք, արեցինք, 2003-ին շատ ցավալի է, էլի վատ էր, բայց գոնե 2-րդ փուլ եղավ, կամ 98-ին, որը մի քիչ այլ պարագա է, որովհետեւ իշխանափոխություն եղավ՝ պալատական հեղափոխություն, 2008 եւ 2013 թվականներին առաջին փուլով եւ ակնհայտ խախտումներով, նույնը խորհրդարանական ընտրություններին: Անկախ նրանից, թե դիտորդներն ինչ են ասում, ժողովուրդը լավ գիտի, թե ինչ է եղել, դա իսկապես հուսախաբություն է առաջացնում ժողովրդի մոտ: Ժողովուրդը փոփոխություն է ուզում՝ եւ՛ կադրային, եւ՛ նոր դեմքեր, գիտի, որ փոփոխության համար է քվեարկել, բայց այդ փոփոխությունը չի ստացվում:

Իսկ իշխանություններն ինչու՞ չեն փոփոխություններ անում:

Օգուտը, որ ստանում են, սովորել են, իրենք իրենց չեն պատկերացնում իշխանությունից դուրս: Ես հաճախ եմ ասել՝ այն մարդը, ով իրեն չի պատկերացնում իշխանությունից դուրս, ընդհանրապես իշխանության մեջ լինելու իրավունք չունի: Նայեք զարգացած երկրները: Իշխանության մեջ մարդիկ մտնում են 4 տարի, այդ փորձը հետո օգտագործում են, որ մասնավորում գնան փող աշխատեն, ներդրում ունենան, կառավարման այդ փորձը մարդկանց համար լավ է: Իրենց փորձով օգուտ են տալիս կառավարությանը, հետո այդ կառավարման փորձն օգտագործում են մասնավոր սեկտորում: Մեզ մոտ մարդ կա՝ 1991 թվականից բարձր պաշտոն է զբաղեցնում, անուններ չտամ: Ես ինձ հանգիստ եմ զգում, որ ես եղա նրանցից մեկը, ով իր կամքով դուրս եկավ, 10 տարի ԱԳ նախարար լինելը հերիք է, պետք է թողնել ուրիշներն աշխատեն, պետք է ընդմիջում տալ, մի հատ դրսից նայել, մասնակցել քաղաքական գործընթացներին:

Դրսից որ նայեցիք, ի՞նչ տեսաք:

Դրսից երբ նայեցի, ներսից ինչ տեսել էի, դրանք ամրագրվեցին: Այդ երկուսը հիմա որ համադրում եմ՝ կառավարման իմ փորձը, արտգործնախարարի պաշտոնում փորձը եւ հիմնադրամի փորձը, ահավասիկ ԱԺ ընտրություններին եմ մասնակցել, գյուղերում եմ շփվել, քաղաքում, այդ բոլորը միասին որ վերցնում եմ, ամբողջական պատկեր է ստեղծվում Հայաստանի մասին: Մի կողմից՝ գիտես, որ քո երկիրն է, չես ուզում հույսդ կորցնել, մյուս կողմից՝ ինչու՞ այսպես պիտի լինի: Խնդիրն այն է, որ ճիշտ գնահատենք այսօրվա վիճակը: Ոչ թերագնահատենք մեր անցած ճանապարհը, ոչ էլ բավարարվենք եղածով: Այսինքն՝ արձանագրենք, որ մեր ժողովուրդը, ի պատիվ իրեն, այս ծանր պայմաններում ստեղծել է այն, ինչ ստեղծել է, բայց այն, ինչ կա այսօր, դեռեւս բավարար չէ, ընդունելի չէ: Եկեք եղածի վրա կառուցենք, բայց սկսենք արդեն փոխել:

Ես միշտ ասել եմ՝ Տեր-Պետրոսյանի պատասխանատվությունն ավելի քիչ էր, քան Քոչարյանինը, Քոչարյանինը ավելի քիչ էր, քան Սերժ Սարգսյանինը, որովհետեւ տարիներն անցնում են, ժողովուրդն ակնկալիքներ ունի, երկիրը եթե չի փոխվում եւ ինչ-որ տեղ նաեւ հետ է գնում, ապա այդ օրվա իշխանությունների վրա պատասխանատվությունն ավելի մեծ է: Այնպես որ, եթե նախկինում եղել ես, հիմա քննադատում ես, միայն հենց այս փաստից ելնելով՝ արդարացված է, պետք է քննադատել: Չես վիրավորում մարդկանց, քաղաքականությունն ես քննադատում, քո փորձը կա, եւ ես այսօր արտաքին քաղաքականությունը քննադատելու ամենամեծ իրավունքն ունեմ, որովհետեւ խոհանոցը գիտեմ, տեսնում եմ: Երբ խոսում ես, ասում են՝ լավ, Օսկանյանը գոնե չպիտի քննադատի: Ընդհակառակը՝ եթե 1 կամ 3 հոգի կա Հայաստանում, որ արտաքին քաղաքականությունը պիտի քննադատի, ապա նրանք նախկին արտգործնախարարներն են, որովհետեւ փորձ ունեն, գիտեն: Քննադատաությունից, եթե վիրավորական չէ, միայն դրականը կարելի է քաղել: Վերցրու այն, ինչ ընդունում ես, ինչ չես ընդունում, պատասխանիր: Թող այդ դիսկուրսը գնա: Բայց այս կուլտուրան մեզ մոտ բացակայում է, եւ ոչ միայն արտաքին քաղաքականության մասով, այլ առհասարակ՝ ներքաղաքական, տնտեսական: Անընդհատ ինչ-որ առաջարկ ես անում, եւ «ճ» կլասի մեկը կարող է ասել՝ բա նախկինում ինքը..., ...իր ժամանակ:

Պրն Օսկանյան, անընդհատ հրապարակումներ են լինում այն մասին, որ Գագիկ Ծառուկյանը բանակցում է նախագահի հետ ինչ-որ պաշտոնների համար: Իսկապե՞ս բանակցություններ ընթանում են, որոնց մասին տեղյակ չեն կուսակցության մյուս անդամները:

Ոչ, եթե այդպիսի բան եղած լիներ, եղած կլիներ: Խորհրդարանական ընտրություններից սկսած՝ այս խոսակցությունը կա: Ոչ պաշտոն ենք վերցրել, ոչ պայմանավորվածություններ են եղել: Ընդհակառակը՝ գնալով մեր ընդդիմադիր դիրքերն ամրապնդվում են: Սկսեցինք կոալիցիայում լինելուց, ես դեռ չէի անդամագրվել, բայց հետո դուրս եկանք, առանձին ցուցակով մասնակցեցինք, գնացինք պայքարեցինք խորհրդարանական ընտրություններին, դրանից հետո կոալիցիա չմտանք, նախագահի թեկնածությունը չպաշտպանեցինք:

Այսինքն՝ հաջորդ քայլը ընդդիմություն դառնալն է:

Ճիշտ է, ԲՀԿ-ն իրեն այլընտրանք է հայտարարել, բայց երբ իշխանության մեջ չես, դասական իմաստով, քաղաքագիտական առումով դու արդեն ընդդիմություն ես՝ անկախ նրանից, թե դու քեզ ինչ անուն ես տալիս: Ուղղակի երկրորդ աբսուրդն էլ մենք էստեղ ենք արել՝ խորհրդարանում պիտի հայտարարես, որ ընդդիմություն ես: Ինչպես 40 տոկոսն է աբսուրդ, այնպես էլ սա, հայտարարելով չես ընդդիմություն: Ասենք՝ մի կուսակցություն հայտարարել է, բայց իր ամեն ընդդիմադիր թվացող քայլը գնում համաձայնեցնում է իշխանության հետ, անունը չտամ: Նա ընդդիմությու՞ն է, ոչ: Ընդդիմությունը նաեւ այն չէ, որ դու դուռ, պատուհան, ամեն հնարավոր համագործակցություն փակես իշխանության հետ: Դա էլ ընդդիմություն չէ: Ընդդիմությունն այն է, որ դու լինես այլընտրանքային, մրցակցային, միշտ ձգտես իշխանության, բայց երկրի ընդհանուր շահերից ելնելով՝ պատրաստ լինես համագործակցելու նաեւ իշխանության հետ: Սա է դասական ընդդիմությունը: Այն, ինչ այսօր ԲՀԿ-ն է անում, դա դասական ընդդիմություն է: Ծառուկյանը եթե նախագահի հետ է հանդիպում, դա շատ լավ բան է, պետք է ողջունել, եթե չի հանդիպում, լավ չէ: Այո, հանդիպում է, բայց պայմանավորվածություններ չկան, առեւտուր չկա, միգուցե հանդիպում է եւ երկրի խնդիրներից է խոսում: Ասում է՝ գնալու եմ պայքարեմ, սա անեմ, նա անեմ, եկեք մրցենք, արդար ընտրություն, սա շատ նորմալ դիսկուրս է, եւ սրա մեջ պետք չէ դավադրություն տեսնել:

Վերջին հարցը. ինչու՞ երեւանցին իր ձայնը պետք է տա ԲՀԿ-ին:

Քաղաքական իմաստով ասացի, որ քաղաքական հակակշիռ ստեղծելն այսօր անհրաժեշտություն է: Երկրորդ՝ եթե ԲՀԿ-ն է առանձին կամ ուրիշների հետ միասին, մենք կարող ենք նաեւ տնտեսական հակակշիռ ստեղծել: Երրորդ՝ բավական լավ ծրագիր է ներկայացված, մենք կառավարման ամբողջ գաղափարախոսությունն ենք փոխելու, համատեղելու ենք կառավարողների շահերը ժողովրդի շահերի հետ, այսօր անջրպետ կա այդ երկուսի միջեւ: Մենք որպես կառավարիչ չենք գալիս, այլ՝ ժողովրդի գործընկեր եւ ասում ենք, որ ժողովրդի դրած խնդիրները հնարավոր է արագ լուծել: Մենք, իրոք, այս նվիրումով ենք գալիս: Այս մեկ ամսվա հանդիպումների ընթացքում տեսել ենք, որ ծայրամասերում շատ աղետալի է վիճակը, բայց ժողովրդի առաջադրած խնդիրները լուծելն այնքան իրականանալի է՝ լուսավորություն, ասֆալտ, փոսեր, շքամուտքի լուսամուտներ, կտուր եւ այլն: Իհարկե, աշխատատեղերի խնդիրը մի քիչ ավելի գլոբալ է, բայց մտածում ես, որ թեկուզ այսօրվա բյուջեի սահմաններում, երբ ավելորդությունները՝ ծաղիկը, նստարանը, հրավառությունը, զուգարանների վրա ծախսված փողը, գործուղումները եթե կրճատում ես, նվազագույնի ես հասցնում եւ նույնիսկ մորատորիում ես դնում, ես, օրինակ, կարծում եմ, որ պետք է մորատորիում, դնել, երեք տարի եթե այդպիսի ծախսեր չանես, որովհետեւ դրանք ահռելի գումարներ են, կարելի է ժողովրդի առօրյա, կենցաղային խնդիրները լուծել: Սա՝ ներկայիս բյուջեի հնարավորության սահմաններում: Ես հնարավորություն եմ տեսնում բյուջեն մեծացնելու, նոր արժեք ստեղծելու, դրսից փող բերելու, դրամաշնորհ բերելու: Կան այդ հնարավորությունները: Այստեղ պետք է խնդիրը ճիշտ ձեւակերպել, ծրագիր ունենալ, վստահություն ներշնչել եւ՛ դրսիններին, եւ՛ ժողովրդին եւ միասնական ջանքերով իրագործել: Սա ենք մենք քարոզում, եւ դա տեղ հասնում է: Մարդիկ սկսել են հասկանալ, հավատալ, որ եւ՛ քաղաքական, եւ՛ տնտեսական եւ՛ կենցաղային հարթության վրա այն, ինչ մենք ասում ենք, շատ տրամաբանական է: Հինգ տարի չեն արել իշխանությունները, հիմա շանսը տվեք մեզ ձեր ձայնով, եթե սխալվել ենք, մեզ էլի կփոխեք: Բայց մենք վստահեցնում ենք, որ չենք հիասթափեցնելու, հուսախաբ չենք անելու ձեզ, եւ հնարավոր է քաղաքը փոխել, քաղաքի միջոցով՝ երկիրը:

Շնորհակալություն, տեսնենք, թե ինչպիսի որոշում կկայացնի երեւանցին:

Սույն հաղորդումը հնարավոր է դարձել իրականացնել Քաունթերփարթ ինթերնեշնլի հայաստանյան ներկայացուցչության կողմից իրականացվող Քաղաքացիական հասարակության և տեղական ինքնակառավարման աջակցության ծրագրի և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների բնակչության առատաձեռն աջակցության շնորհիվ` ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության գործընկերային պայմանագրի շրջանակներում՝ «Հետաքննող լրագրողներ» կազմակերպության միջոցով: Սույնի բովանդակությունը, արտահայտված տեսակետները և կարծիքները պատկանում են հեղինակին` «Հետաքննող լրագրողներ» կազմակերպությանը, և հնարավոր է, որ չհամընկնեն Քաունթերփարթ ինթերնեշնլի հայաստանյան ներկայացուցչության, ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության և ԱՄՆ կառավարության տեսակետների հետ: