2025 թ. աշնանը Երեւան-Սեւան Մ-4 մայրուղու՝ Պտղնի գյուղի հատվածում տեղի ունեցած պատահարը այստեղի բնակիչները լավ են հիշում: Պատմում են, որ ուրբաթ երեկո էր: Միջին տարիքից բարձր մի տղամարդ Պտղնու մայթից մայրուղին անցնելիս մեքենայի տակ էր ընկել ու մահացել: Մահացածը նոր էր աշխատանքի անցել մայրուղուն կից գործող տնտեսվարող ընկերություններից մեկում:

Պտղնին Կոտայքի մարզի Աբովյան խոշորացված համայնքի կազմում է 2021-ից: Համաձայն Կոտայքի մարզպետի աշխատակազմի՝ գյուղն ունի 1833 բնակիչ: Գյուղի գերեզմանոցից հյուսիս ընկած հատվածը նախկինում հայտնի էր որպես ամառանոցային թաղամաս, եւ մշտական բնակչությունն այստեղ շատ չէր: Բայց ժամանակի ընթացքում գյուղն ընդլայնվել է դեպի հյուսիս, ավելացել են թե՛ տները, թե՛ մշտական բնակիչները:

Պտղնեցի Անահիտ Ազարյանն ասում է, որ այժմ գյուղը խիտ բնակեցված է, ու նախկինում իբրեւ ամառանոցային թաղամաս հայտնի հատվածը ամբողջությամբ ինտեգրված է գյուղին: Սակայն մի խնդիր կա:

Պտղնի տանող ճանապարհն սկսվում է Մ-4 մայրուղու սկզբնամասի ոստիկանական հենակետի («ԳԱԻ-ի պոստ») մոտից: Հենակետի հարեւանությամբ հետիոտնային անցում կա, եւ «կանչով» աշխատող լուսացույց է տեղադրված: Պտղնեցիները պատմում են, որ լուսացույցը մոտ 3 տարի առաջ է դրվել, երբ այդ հատվածում երեխա էր ընկել մեքենայի տակ:

Առանց լուսացույցի (2016 թ.) եւ լուսացույցով (2024 թ.) հետիոտնային անցումը՝ ոստիկանական հենակետի մոտ

Հետիոտնային անցումը, սակայն, Պտղնի հասնելու ընդամենը առաջին քայլն է, քանի որ գյուղը գտնվում է ձորակի մեջ, եւ տուն հասնելու համար մարդիկ պետք է Մ-4 մայրուղուց քայլեն առնվազն 2 կմ (տես ստորեւ): Բնականաբար, ավելի դժվար է գյուղից մայրուղի դուրս գալը, քանի որ ձորակից դուրս եկող ճանապարհը պետք է բարձրանան:

Գյուղում հանրային տրանսպորտ աշխատում է՝ թիվ 47 միկրոավտոբուսը, որը գյուղամեջից հասնում է մինչեւ Երեւանի Թբիլիսյան խճուղի՝ «Ռադիոկայմի» խաչմերուկ, ապա շրջադարձ կատարում ու գնում Աբովյան քաղաք (Պտղնի-Աբովյան երթուղին՝ ստորեւ): Պտղնեցիներն ասում են, որ միկրոավտոբուսը կոնկրետ ժամերի է աշխատում, եւ թե՛ Երեւան աշխատանքի կամ դասի գնացողները, թե՛ այնտեղից վերադարձողները հաճախ չեն կարողանում օգտվել հանրային տրանսպորտից դրա անհարմար գրաֆիկի պատճառով:

Էլ ավելի դժվար է ամառանոցային թաղամասի բնակիչների երթեւեկության հարցը: Նույնիսկ անհարմար գրաֆիկով աշխատող թիվ 47 երթուղայինից օգտվելու համար այս մարդիկ պետք է տնից մինչեւ կանգառ կամ կանգառից տուն գրունտային ճանապարհով քայլեն 1 կմ-ից ավելի:

Իսկ Երեւանից վերադառնալիս այս թաղամասում ապրողները շատ դեպքերում ստիպված են լինում տրանսպորտից իջնել Մ-4 մայրուղու վրա գտնվող կանգառներից մեկում (մեկը գտնվում է «Հյուսիսային» ավտոկայանի մոտ, մյուսը՝ Մ-4 մայրուղուց Աբովյան թեքվող ճանապարհի սկզբնամասում), ապա քայլել մոտ 700 մ եւ հասնել ոստիկանական հենակետի մոտ գտնվող հետիոտնային անցումին: Այն անցնելուց հետո էլ մարդիկ մայրուղու երկայնքով քայլում են մոտ 3 կմ, մինչեւ հասնեն Պտղնու ամառանոցային թաղամաս:

Այսքան չքայլելու ամենաօպտիմալ այլընտրանքը դեպի Չարենցավան, Արգել եւ այդ ուղղությամբ մյուս բնակավայրեր գնացող հանրային տրանսպորտից օգտվելն է եւ վարորդին խնդրելը, որ կանգառ կատարի Մ-4 մայրուղու վրա՝ ամառանոցային թաղամասի հատվածում, այսինքն՝ ոստիկանական հենակետի մոտ գտնվող հետիոտնային միակ անցումից 3 կմ հեռու: Բայց տրանսպորտից իջնելուց հետո ամենամեծ խնդիրը մայրուղին անցնելն է (տես ստորեւ):

Պտղնու այս թաղամասի բնակիչները հաճախ ստիպված են լինում խախտել ճանապարհային անվտանգության կանոնները՝ չթույլատրված տեղից անցնելով Մ-4 մայրուղին:

Բնականաբար, նրանք կարող են օգտվել նաեւ տաքսիներից՝ միանգամից տուն հասնելու համար, բայց դա ներկայում դարձել է թանկ հաճույք: Բանն այն է, որ եթե նախկինում Երեւան-Սեւան ուղղությամբ ընթանալիս Պտղնու ամառանոցային թաղամաս կարող էիր մտնել՝ արծվի հայտնի հուշարձանից կամ շշերի գործարանից մի փոքր ներքեւ շրջադարձ կատարելով, ապա հիմա նման հնարավորություն չկա (Ոստիկանությունն անվտանգային նկատառումներով հանել է հետադարձի նշանը), եւ անհրաժեշտ է հասնել Աբովյանի տրանսպորտային հանգույց (Աբովյան-Նոր Հաճն ճանապարհի եւ Երեւան-Սեւան մայրուղու խաչմերուկ) ու նոր միայն ողղություն վերցնել դեպի Պտղնի:

Սա նշանակում է, որ թաղամասի՝ մեքենա վարող բնակիչները ամեն անգամ Երեւան-Սեւան մայրուղով տուն վերադառնալիս անցնում են հավելյալ մոտ 7 կմ (տես վերեւում), որպեսզի տրանսպորտային հանգույցի միջոցով փոխեն երթեւեկելի գոտին ու վերադառնան Պտղնի:

Թաղամասի բնակիչները ստորագրահավաք են սկսել՝ պահանջով, որ Պտղնու այս հատվածում Մ-4 մայրուղու վրա հետիոտնային անցում ապահովվի:

Դիանա Եղյանն ամեն օր երեխային Վերին Պտղնի գյուղի դպրոց է տանում: Դասից վերադառնալիս նրանք օգտվում են դեպի հյուսիս գնացող հանրային տրանսպորտից եւ իջնում են թաղամասի դիմաց ու ստիպված են լինում մայրուղին անցնել անթույլատրելի տեղից: Դիանան ասում է՝ ուրիշ տարբերակ չի մնում:

2025-ին նրա 8-ամյա որդին փրկվել է մեքենայի տակ ընկնելուց: «Մեր բախտը բերեց, որ այդ մեքենան արագ չէր գնում, արգելակեց, երեխան ընկավ խոտածածկ տարածք (նկատի ունի երթեւեկության հանդիպակաց գոտիներն իրարից առանձնացնող հատվածը – հեղ.): Այդ դեպքից հետո մի քանի օր երեխային դպրոց չէի տանում, քանի որ վախեցել էր»,- նշում է բնակիչը:

Մեր զրուցակիցը պատմում է, որ նախորդ տարի որդին շատ է բացակայել դասերից, քանի որ եղանակային վատ պայմանների պատճառով ինքը վախեցել է նրան անցկացնել մայրուղով ու ստիպված է եղել երեխային դպրոց չտանել:

«Խնդիրը վերաբերում է բնակիչների անվտանգությանը: Մենք անվտանգ ձեւով չենք կարողանում հասնել բնակավայր, քանի որ մեր մուտքը միջպետական մայրուղու վրա է, եւ բնակիչները ստիպված հատում են այդ միջպետական արագընթաց ճանապարհը: Բայց ուրիշ տարբերակ չունենք»,- ասում է Դիանա Եղյանը:

Դիանան գրավոր դիմել է Տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարություն, Կոտայքի մարզպետի աշխատակազմ ու Աբովյանի համայնքապետարան: Բնակիչն աջակցություն եւ միջնորդություն է խնդրել պատկան կառույցներից, որպեսզի հետիոտնային անցում կազմակերպելու համար համապատասխան քայլեր ձեռնարկեն՝ տեղադրվեն ճանապարհային նշաններ, սահմանվեն թույլատրելի անցման կետեր՝ ընդգծելով, որ խնդիրը շտապ լուծման կարիք ունի:

ՏԿԵՆ-ից գրավոր դիմումին արձագանքել են բանավոր՝ զանգահարելով Դիանային:

«Դիմել ենք ՏԿԵՆ, որտեղից մերժել են՝ մեկնաբանելով, որ բնակչությունը քիչ է, դա կարվի այն ժամանակ, երբ բավականին բնակիչ լինի: Պատասխանել են բանավոր, իսկ ես գրավոր էի ուղարկել նամակը: Ասացին՝ բնակելի տարածքը մայրուղուց հեռու է, բայց մենք ո՛չ ֆոտոներ, ո՛չ էլ վիդեոներ էինք ուղարկել: Ասացին՝ այդ հարցը կարող եք այլընտրանքային ձեւով լուծել, դիմեք համայնքապետարան, իրենք գյուղի միջի ճանապարհը կապեն ձեզ: Իսկ գյուղի միջով անցնող ճանապարհից հնարավոր չէ օգտվել, գյուղը մեզնից հեռու է: Բացի դրանից՝ գրունտային է ճանապարհը»,- ասում է Դիանա Եղյանը:

Նրա փոխանցմամբ՝ նախորդ տարի Պտղնու վարչական ղեկավար Արաքսյա Արաբյանն իրենց հայտնել է, որ գյուղի միջով անցնող ճանապարհը վերանորոգելու նպատակ կա, եւ եթե հնարավոր լինի՝ նաեւ տրանսպորտ կհատկացնեն: Թաղամասի բնակիչ Մարիետա Շահնազարյանը կողմ է տրանսպորտ հատկացնելուն, սակայն նկատում է, որ դրա համար բարեկարգ ճանապարհ է պետք:

Կոտայքի մարզպետի աշխատակազմից էլ Դ. Եղյանին գրավոր պատասխանել են, որ Մ-4-ը միջպետական նշանակության ճանապարհ է եւ գտնվում է ՏԿԵՆ-ի պատասխանատվության ներքո:

Դիանան ասում է՝ ստորագրահավաքից հետո պատրաստվում է եւս մեկ անգամ գրավոր դիմել թե՛ նախարարություն, թե՛ մարզպետի աշխատակազմ:

Անահիտ Ազարյանի դուստրը սովորում է Երեւանում: Ամեն անգամ դասից տուն վերադառնալիս մայրը չթույլատրված տեղով անցնում է ճանապարհը, դիմավորում դստերն, ու երկուսով նորից հատում են մայրուղին: Ասում է՝ միայն այն միտքը, որ պետք է անցնեն ճանապարհը, արդեն սթրեսային է: Նույն ապրումներն ունենում է, երբ որդին է աշխատանքից տուն վերադառնում:

«Համակերպվել էինք այս վիճակին, քանի որ 10-15 ընտանիք էինք, բայց տարիների հետ բնակիչների թիվը շատացավ, 2020 թ. պատերազմից հետո մարդիկ ընտանիքներով տեղափոխվել են այս հատված, քանի որ այստեղ ազատ տարածքներ, շինություններ կային: Այսինքն՝ հիմա խիտ բնակեցված է գյուղը, եւ խիստ պահանջ է առաջանում, որ այս հարցի շուրջ համապատասխան մարմինները զբաղվեն»,- նշում է Անահիտը:

Պտղնու բնակիչը հավելում է, որ շատերը վախենում են փաստացի անցումից օգտվել եւ ստիպված են լինում տաքսի վերցնել, հասնել Նոր Հաճնի կամրջի մոտ ու շրջադարձ կատարել: Ծնողներ էլ կան, որ հարկադրված են երեխային դպրոցում թողնել երկարօրյա դասերի կամ այլընտրանքային զբաղմունք գտնել, որպեսզի համընկնի իրենց՝ աշխատանքից տուն գնալու ժամին: Անահիտն ասում է՝ վստահ է, եթե հետիոտնային թույլատրելի անցում լինի, ապա մայրուղին անցնողները ներկայի համեմատ 3-4 անգամ ավելի շատ կլինեն:

«Պտղնու մուտքի մոտ լուսացույց կա: Մի քանի տարի առաջ այդ ճանապարհին երեխա էին գցել մեքենայի տակ: Մինչեւ այդ դեպքը չեղավ, հարցը չլուծեցին»,- ակնարկում է Մարիետա Շահնազարյանը:

Նրա խոսքով՝ շատ ժամանակ երեխաները տաքսի են վերցնում, որը մինչեւ հասնում է Նոր Հաճնի կամրջի մոտ ու հետ դառնում գյուղ, 1000 դրամ ավելի են վճարում: «Մինչեւ երեխաները դասից տուն են գալիս, ծերանում ենք: Կամ գալիս կանգնում են ու չեն կարողանում անցնել: Երեխաս կայծակին, անձրեւին եկել կանգնել էր, չէր կարողանում անցնել ճանապարհը: Մինչեւ տուն հասավ, կես մարդ դարձա»,- նշում է Պտղնու բնակիչը:

Ամառանոցային թաղամասի բնակիչ, նկարիչ Մարտին Ակողլյանը նկատում է՝ մայրուղու այս հատվածով անցնելը վտանգավոր է թե՛ մեծերի, թե՛ երեխաների համար: Ասում է՝ դժբախտ պատահարներ, դեպքեր են եղել այդտեղ, որոնք բոլորը չի կարող մտաբերել:

«Հետքի» զրուցակիցները նշում են՝ միայն նախորդ տարի երկու զոհ է եղել այս հատվածում:

Թաղամասի բնակիչները լուծման տարբերակներ են առաջարկում պատկան մարմիններին. կա՛մ կառուցել վերգետնյա անցում, կա՛մ կարգավորվող լուսացույց եւ հետիոտնային անցում տեղադրել:

«Կամուրջը լավ կլինի, բայց որպես այլընտրանքային տարբերակ՝ կարելի է էստեղ երկկողմանի անցում ստեղծել, որպեսզի երկու կողմից կանգառ լինի, եւ մեքենան էլ շրջադարձ անի, որովհետեւ եթե խոսում ենք ժամանակակից թեմաների մասին, ամեն անգամ մարդիկ անիմաստ մի քանի կմ պտտվում են,- նշում է բնակիչներից Արմեն Մարտիրոսյանը՝ նկատի ունենալով վառելիքի ծախսը,- նախկինում ամառանոցային թաղամաս էր, հիմա փոխվել է: Ժողովուրդն ուզում է ազատ հաղորդակցվել քաղաքի հետ, գնալ-գալ»:

Տեղացիներից Արթուր Մանուկյանը, որը 2019-2021 թթ. ԱԺ պատգամավոր էր իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունից, առաջարկում է նվազեցնել Մ-4 մայրուղու այս հատվածով անցնող մեքենաների թույլատրելի արագությունը:

Ասում է՝ եթե մայրուղու տվյալ տեղամասը նշվի իբրեւ բնակավայրի տարածք (մայրուղու վրա Պտղնու անունով ցուցանակ չկա – հեղ.), ապա այդ հատվածում մեքենաների արագությունը կսահմանվի 60 կմ/ժ: Մյուս հարցը, ըստ Մանուկյանի, ճանապարհահատվածի լուսավորված չլինելն է, ինչը խնդիր է նաեւ մեքենաների համար, քանի որ մութ ժամանակ վարորդը կարող է չտեսնել ճանապարհն անցնող հետիոտնին:

Բնակիչները շարունակելու են ստորագրահավաքը: Դրան միացել են նաեւ ճանապարհի այս տեղամասում գտնվող տնտեսվարողները: Հավաքվել է 300-ից ավելի ստորագրություն:

«Բրաբիոն Ֆլորա Սերվիս» ՍՊԸ-ի տնօրեն Արշալույս Չոբանյանը հետիոտնային անցման թեմայով 2025-ի դեկտեմբերին գրավոր դիմել էր ՀՀ վարչապետի աշխատակազմին: Նրան պատասխանել են ՏԿԵՆ-ից:

Նախարարությունից հայտնել են, որ ճանապարհային երթեւեկության կանոնների տեսանկյունից Վերին Պտղնի բնակավայրի վարչական տարածքով անցնող ճանապարհահատվածում առկա են ինչպես բնակավայրի ռեժիմով գործող, այնպես էլ բնակավայրից դուրս համարվող տեղամասեր: Նշել են, որ Վերին Պտղնի բնակավայրի սկզբնամասում (ոստիկանական հենակետի մոտ) առկա է հետիոտնային «կանչի» ռեժիմով աշխատող լուսացույց (տես ստորեւ):

Իսկ «Հյուսիսային» ավտոկայանի մոտ, ըստ ՏԿԵՆ-ի, արդեն մեկնարկել են վերգետնյա հետիոտնային անցման կառուցման աշխատանքները, որոնց ավարտը նախատեսվում է այս տարվա ընթացքում (իրականում երկու անցումներն էլ մի քանի կմ հեռու են Պտղնու վերոնշյալ թաղամասից):

Նախարարությունից Ա. Չոբանյանին փոխանցել են, որ հետիոտնային անցման տեսակի ընտրությունը կախված է ճանապարհի տեխնիկական կարգից, ինչպես նաեւ տրանսպորտային եւ հետիոտնային հոսքերի ժամային ինտենսիվություններից: Ըստ գործող ստանդարտի՝ նշված տեղամասում, որտեղ երթեւեկության ինտենսիվությունը մոտ 1600 ավտոմեքենա/ժամ է, վերգետնյա/ստորգետնյա անցում տեղադրելու հիմնավորման շեմը կազմում է մոտ 900 մարդ 1 ժամում: Սա նշանակում է, որ ներկայում Պտղնու բնակիչների կողմից փաստացի կիրառվող, բայց չթույլատրված անցումը կարող է դառնալ օրինական հետիոտնային անցում, եթե այնտեղով ժամում անցնի մոտ 900 մարդ:

ՏԿԵՆ-ից այս տարվա հունվարին «Բրաբիոն Ֆլորա Սերվիս» ՍՊԸ-ի տնօրենին նաեւ հայտնել են, որ նախատեսում են նախարարությունում քննարկում կազմակերպել շահագրգիռ կողմերի մասնակցությամբ, իսկ հանդիպման օրվա մասին կտեղեկացնեն լրացուցիչ:

Բնակիչները շեշտում են՝ հարցի լուծումը հրատապ է, եթե այն չլուծվի, ապա իրենք պատրաստ են երկկողմանի փակել Մ-4 միջպետական մայրուղին: